Overleden dirigent Kubelik herdacht

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Riccardo Chailly m.m.v. Maria João Pires, piano. Programma: S. Prokofjev: Klassieke symfonie; W.A. Mozart: Pianoconcert KV 595; I. Strawinsky: Le sacre du printemps. Gehoord: 14/8 Concertgebouw Amsterdam.

Het Koninklijk Concertgebouworkest herdacht gisteravond de zondag op 82-jarige leeftijd overleden Tsjechische dirigent Rafael Kubelik, van 1949 tot 1955 dirigent van het orkest naast Eduard van Beinum. Het eerste concert na de zomervakantie begon met de uitvoering van het Air van Bach. Het is universele muziek, maar bij deze gelegenheid ook erg conventioneel. Ter herdenking van een zo uitgesproken Tsjechisch dirigent was een stuk uit het overvloedige Tsjechische repertoire passender geweest.

Ook was het jammer dat het fraaie portret van de jonge Kubelik, dat in de dirigentenfoyer hangt, niet naar de zaal was overgebracht en bijvoorbeeld aan het orgelklavier was gehangen. Het was dan voor dat deel van het publiek dat het uitgereikte papier over Kubelik niet had gelezen - of als buitenlander niet had begrepen - duidelijker geweest dat het om een herdenking ging. Nu was er na het Air applaus aleer Riccardo Chailly het publiek kon bewegen net als het orkest op te staan en een minuut stilte in acht te nemen.

Rafael Kubelik is voor het Concertgebouworkest een belangrijk man geweest in de naoorlogse jaren, toen Willem Mengelberg niet meer mocht dirigeren. Hij leidde het orkest op verschillende tournees en zette met kracht een grote traditie van het orkest door: het spelen van eigentijds en Nederlands repertoire, onder andere wereldpremières van het Altvioolconcert van Henkemans, Vijf tableaux van Wagenaar en het Fagotconcert van Van Lier.

Kubelik introduceerde bij het Concertgebouw tal van werken, onder andere van Badings, Dresden, Harris, Honegger, Landré, Martinu, Mica, Osieck (Tweede concertino met Kubelik aan de piano als solist), Prokofjev, Rosenberg, Sjostakowitsj (Zesde en Zevende symfonie), Tansman, Tsjerepnin en Vorisek.

Kubelik was naast de uitvoerder van veel Tsjechische muziek ook een hartstochtelijk pleitbezorger van Mahler - in Bohemen geboren. Na een tournee door de VS in 1954 met Mahlers Eerste symfonie op het programma, schonk hij alle orkestleden een Mahler-medaille en ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het orkest dirigeerde hij in 1963 Mahlers Achtste symfonie.

Het concert van gisteravond met veelal recent eerder gespeeld repertoire diende als voorbereiding voor een naar Azië. Strawinsky's Le sacre du printemps, al jaren een topnummer van het orkest, klonk nog verder uitgediept in fascinerende detaillering, klankkleuren en de opbouw van verbijsterende climaxen.