Noordelijk vervoer weer in de verkoop

De gemeente Groningen en Vancom gaan opnieuw onderhandelen over de verkoop van het Groninger Vervoer Bedrijf. De chauffeurs praten ook al weer met elkaar.

GRONINGEN, 15 AUG. De chauffeurs van het GVB en de Gado zitten in de kantine apart aan twee grote tafels, maar er worden over en weer grappen gemaakt. De GVB'ers zijn net door de Amsterdamse oud-wethouder W. Etty ingelicht over zijn plan om de crisis bij het Groninger Vervoer Bedrijf (GVB) op te lossen. Een GVB'er van een jaar of vijftig loopt richting de uitgang, maar bedenkt zich en draait zich om. “Zeg, meneer Etty, kan ik vanavond rustig gaan slapen”, vraagt hij met een lach. Maar het antwoord valt hem tegen. “Dat zou ik maar doen. Zit je morgen weer veilig achter het stuur”, zegt Etty.

De chauffeurs weten nog niet precies wat ze van zijn voorstellen moeten vinden. Deze houden in dat de gemeente Groningen opnieuw met het Amerikaanse vervoerbedrijf Vancom gaat onderhandelen over de verkoop van het GVB. Het huidige contract heeft volgens Etty geleid tot een situatie waarin niet duidelijk is wie de leiding over het GVB heeft. Vancom zal zo snel mogelijk de aandelen van het GVB overnemen, zodat de gemeente Groningen zich kan beperken tot de rol van opdrachtgever. “De gemeente moet afleren zich permanent met het GVB te bemoeien”, aldus Etty.

Etty, werkzaam voor adviesbureau Andersson, Elffers en Felix, onderzocht in opdracht van de gemeente Groningen problemen bij het GVB. Het stadsbestuur, de leiding van het GVB en Vancom zijn het met zijn aanbevelingen eens. Een van die aanbevelingen is om de dagelijkse leiding van het GVB in handen te geven van H. van der Wal en zijn echtgenote, die tot 1 augustus de directie vormden van de Hanze Groep, onderdeel van Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN).

De Hanze Groep is het moederbedrijf van de Groningse streekvervoerder Gado. Van der Wal moet samenwerking tussen het GVB en Gado tot stand brengen. Vancom had hiervoor al toenadering gezocht tot VSN. Dat juist Van der Wal wordt ingeschakeld is opmerkelijk, omdat hij uit onvrede met de wisselingen aan de top van VSN opstapte. Etty: “Hij heeft veel aanzien in de vervoerswereld. Ook nog steeds bij VSN”.

Volgens Etty kijkt de vervoerswereld met argusogen naar hoe het GVB en Vancom zich in Groningen ontwikkelen. “Er zijn mensen die hopen dat het mislukt.” Het contract dat de gemeente Groningen vorig jaar met Vancom sloot was volgens hem weliswaar revolutionair, maar zat het niet goed in elkaar. De overeenkomst voorzag in de overdracht van 85 procent van de aandelen aan Vancom binnen vijf jaar. Vancom had wel een aantal ontsnappingsclausules, onder meer als de ov-studentenkaart verdwijnt. Het Amerikaanse bedrijf voerde al het management van het GVB. De huidige aandeelhouder, de toekomstige aandeelhouder, de directeur van het GVB, Vancom Nederland en de raad van commissarissen hebben volgens Etty “onduidelijk gedefinieerde rollen”. De gemeente Groningen heeft het GVB bovendien met de privatisering een slechte financiële positie meegegeven. Daarover zal opnieuw moeten worden onderhandeld.

Etty werd anderhalve maand geleden aangezocht omdat het GVB- personeel het vertrouwen in Vancom had opgezegd. De crisis brak uit nadat 96 van de ruim driehonderd chauffeurs een brief kregen met de mededeling dat hun baan bij een 'slecht-weer-scenario' per 1998 op het spel komt te staan. De chauffeurs vatten dit op als een feitelijke ontslagbrief. “Het versturen van die brief was een grove fout”, vindt Etty.

Volgens H. Koning, directeur van Vancom Nederland, kwam de escalatie bij de chauffeurs als grote verrassing. De brief was juist op verzoek van de ondernemingsraad gestuurd. “Groningers hebben een beetje een sombere aard. Ze wilden weten wat er in het allerslechtste geval zou gebeuren. Die brief is toen in de lokale media een geheel eigen leven gaan leiden”, zegt Koning.

Vancom was volgens Koning met het GVB op de goeie weg. Er was een goede analyse van het bedrijf gemaakt, er lag een goed plan van aanpak en met het verkrijgen van het gehandicapten-vervoer in en rond de stad Groningen was de eerste stap gezet naar een bedrijf dat meer 'vraagafhankelijk vervoer' kan leveren. “Voor de chauffeurs is er in anderhalf jaar niet zoveel zichtbaars gestuurd. Alle energie zat in het veranderingsproces van een gemeentelijk dienst naar een commercieel bedrijf”, zegt Koning. Vancom heeft in tegenstelling tot wat de chauffeurs dachten wel in Groningen geïnvesteerd, namelijk door een groot aanloopverlies te nemen in het gehandicapten-vervoer.

Vancom legt zich bij voorstellen van Etty neer. Ook bij het feit dat Koning en president-commissaris C. Arends van Vancom zich niet meer met dagelijkse leiding mogen bemoeien. “Ze moeten effe move”, zegt Etty. Koning erkent dat de leiding onduidelijk was. GVB-directeur G. Overbeek, Arends en hij wilden alle drie het GVB zo goed mogelijk leiden. “We waren er alle drie dag en nacht mee bezig.” De vraag of hij en Arends tijd overhadden omdat Vancom buiten zes buslijnen in Limburg in Nederland nauwelijks een voet aan grond krijgt, lacht hij weg. “We werken ons suf. Aan politieke lobby, aan de opbouw van een relatienetwerk.”

De problemen bij het GVB hebben aan de ambities van Vancom niets afgedaan. “Wij zijn naar Nederland gekomen om te expanderen”, zegt Koning. Maar de snelheid waarmee de concurrentie in het openbaar vervoer tot stand komt, valt tegen. De politiek is volgens Koning traag en de gevestigde orde, VSN, vecht hard voor haar positie. Maar Koning is verheugd dat VSN nu bereid om over samenwerking in Groningen te praten. Hij sluit een fusie op lange termijn tussen Gado en GVB niet uit.