Lebed met ruime bevoegdheden naar Tsjetsjenië

MOSKOU, 15 AUG. President Jeltsin heeft zijn veiligheidsadviseur Aleksandr Lebed gisteren ruime bevoegdheden gegeven om het conflict in Tsjetsjenië op te lossen. Lebed voerde vanmorgen al besprekingen in Grozny, waar het na een week van geweld het afgelopen etmaal relatief rustig was.

Wel vielen gisteren 35 doden bij de beschieting, door Russische gevechtshelikopters, van burgers. Van hen kwamen er 29 om toen een vrachtauto met vluchtelingen werd beschoten.

Met het besluit van Jeltsin wordt het beëindigen van het bloedige conflict de meesterproef voor Lebed, een populaire generaal buiten dienst die geldt als potentiële opvolger van Jeltsin.

Het decreet van de president geeft “de strategische leiding van alle aspecten van het Tsjetsjeense probleem” aan de Veiligheidsraad, het adviesorgaan van Jeltsin waarvan Lebed secretaris is. De Veiligheidsraad zal een comité opzetten, bestaande uit onder anderen de chefs van staven van de strijdkrachten, dat de leiding neemt over alle Russische militaire operaties in de deelrepubliek.

De regeringscommissie die tot nu toe was belast met de kwestie Tsjetsjenië, met premier Tsjernomyrdin als voorzitter, wordt opgeheven. Ervoor in de plaats komt een commissie die zich zal buigen over “de materiële, technische en financiële aspecten van het herstellen van de Tsjetsjeense economie en sociale structuren”. Deze commissie zal rapporteren aan Lebeds Veiligheidsraad.

“De president heeft genoeg van de oorlog”, zo verklaarde Lebed gisteravond zijn nieuwe rol. “Ik zie de oprechte intentie van de president om al het mogelijke te doen om deze oorlog te beëindigen. Daarom heb ik voldoende bevoegdheden gekregen.”

De veiligheidsadviseur van het Kremlin leek zich verzoenend te willen opstellen tegenover de rebellen die vechten voor onafhankelijkheid. “Kunt u zich voorstellen dat Tsjetsjenen zeggen dat ze ermee instemmen deel van Rusland te blijven? Dat zou zelfmoord voor ze zijn. “Desalniettemin hebben ze geen keus. We moeten een oplossing vinden die beide partijen de kans geeft hun gezicht te redden: niemand heeft gewonnen en niemand heeft verloren. Ik weet zeker dat we deze oplossing zullen vinden”, aldus Lebed.

Jeltsins decreet van gisteren lijkt geheel tegemoet te komen aan de verlangens die Lebed maandag uitte na terugkeer van een eerste reis naar het oorlogsgebied.

Pagina 5: Lakmoesproef voor Lebed in Tsjetsjenië

Op een opmerkelijke persconferentie in Moskou hekelde hij toen het functioneren van Tsjernomyrdins regeringscommissie en het optreden van de Russische strijdkrachten. Lebed zei dat hij een presidentieel decreet aan het voorbereiden was dat hem zou belasten met “het opzetten van een integraal systeem om het conflict op te lossen”.

Het was Lebeds ontmoeting met de rebellen, zondagnacht, die leidde tot het wankele staakt-het-vuren dat nu in Grozny bestaat. Lebed had toen een volgens beide partijen constructief gesprek met Aslan Maschadov, de legerleider van de rebellen. Daarna bracht hij een ontmoeting tot stand tussen Maschadov en de commandant van de Russische troepen in Tsjetsjenië, generaal Konstantin Poelikovski.

Hoewel Poelikovski gisteren ontkende dat er een bestand was afgesproken, zoals de Tsjetsjenen zeiden, is het in Grozny toch veel rustiger geworden. Vanmorgen waren slechts af en toe schoten hoorbaar. Wel hebben Russische helikopters gisteren een konvooi met vluchtelingen onder vuur genomen, waarbij 29 doden vielen. Ook werd een begrafenis vanuit de lucht beschoten. Daarbij kwamen zes burgers om.

Uitlatingen van Poelikovski gisteravond in een vraaggesprek met de Russische televisie onderstrepen dat de bevelhebbers ter plaatse een minder verzoenende houding innemen dan veiligheidsadviseur Lebed. “Ik zei hem dat ik als Russische generaal geen overeenkomsten sluit met separatisten”, vertelde Poelikovski over zijn gesprek met Maschadov. Hij weigerde de Tsjetsjeen een hand te geven en hij beëindigde het gesprek toen Maschadov had herhaald dat de rebellen onafhankelijkheid willen. “Er komt vrede in Tsjetsjenië, maar alleen als deel van Rusland, als deel van onze grootse staat”, zei Poelikovski.

Behalve met onwillige officieren in Tsjetsjenië heeft Lebed - als hij werkelijk naar vrede streeft - ook te maken met rivaliteit in Moskou. “Het is een grote gok voor hem. Als hij faalt zijn er heel wat mensen in het Kremlin die hem graag zijn nek zien breken over deze kwestie”, zei politiek waarnemer Andrej Kortoenov gisteren. “Maar als hij slaagt, kan zijn populariteit in het land enorm toenemen.”

Volgens Kortoenov kalft Lebeds populariteit de laatste weken af omdat hij “in de bureaucratische spelletjes niet op kan tegen Tsjernomyrdin en Tsjoebais” (de chef van Jeltsins persoonlijke staf).