Vijfde staking binnen zeven weken wegens reorganisatie van posterijen; Bittere strijd rond Brits postverkeer

ROTTERDAM, 14 AUG. Voor de vijfde keer in zeven weken hoeven de Britten vandaag geen post te verwachten. Oorzaak is een nieuwe eendaagse staking bij Royal Mail, de Britse posterijen. Het einde van de acties is niet in zicht: de Communication Workers Union, de machtige vakbond van de postbeambten, heeft vorige week aangekondigd dat de Britten ook op 22 en 30 augustus en op 2 september geen post in hun brievenbus krijgen.

Inzet van de acties bij de Royal Mail zijn ingrijpende wijzigingen in de organisatie van het werk. Hoewel vorige maand na zestig uur onderhandelen een akkoord werd bereikt tussen Mail en vakbond over onder meer geleidelijke invoering van een vijfdaagse (nu zesdaagse) werkweek, zes weken vakantie, baangarantie tot het jaar 2000 en loonsverhoging, blijft de invoering van teamwerk een struikelblok. Werken de 130.000 postbeambten nu nog individueel, in hun eigen tempo en hun eigen wijk, Royal Mail wil binnenkort teams opzetten die alle posthandelingen verrichten voor een groter gebied. Teamwerk gaat sneller, omdat individuele vertragingen kunnen worden opgevangen, redeneert Royal Mail.

Vooral het militante deel van de vakbond CWU keert zich tegen dit deel van het akkoord. De bond vreest dat door invoering van teams werkgelegenheid op de tocht komt, hoewel de directie van Royal Mail bezworen heeft dat het om een experiment gaat en er tot het jaar 2000 geen ontslagen zullen vallen. Ook is de bond bang dat de posterijen op den duur toe willen naar één in plaats van twee postbestellingen in de stedelijke gebieden, iets wat Royal Mail afdoet als “absolute nonsens” en “een leugen”. Het voorstel van Royal Mail om het akkoord ter stemming voor te leggen aan het personeel is door de bond afgewezen. Beide partijen praten al geruime tijd niet meer met elkaar. Het postconflict is inmiddels uitgegroeid tot een bittere strijd tussen Royal Mail en de regering enerzijds en de vakbond anderzijds. Harde taal over en weer wordt daarbij niet geschuwd, zeker niet nadat de regering vorige week, na de aankondiging van een nieuwe reeks eendaagse stakingen, uit wraak besloot het 156 jaar oude briefmonopolie gedurende een maand op te schorten. Het monopolie geldt voor alle post die is gefrankeerd met minder dan 1 pond, ofwel het overgrote deel van het Britse postverkeer.

Ian Lang, de minister van Handel en Industrie waaronder Royal Mail ressorteert, noemde het bij die gelegenheid “volstrekt onaanvaardbaar dat een groep extremisten (..) het land economisch in gijzeling houdt”. Hij heeft gedreigd de opschorting van het monopolie met drie maanden te verlengen als het conflict niet vóór eind augustus is opgelost.

Ook Alan Johnson, secretaris-generaal van de vakbond CWU, liet zich verbaal niet onbetuigd. In een reactie zei hij dat “wij het geschil als volstrekt legitiem beschouwen, tenzij de Conservatieven echt denken dat elke staking illegaal moet worden verklaard, wat ons land zou degraderen tot een bananenrepubliek”. Volgens Johnson is het uiteindelijke doel van de regering de 350 oude postdienst te ontregelen en wil de regering-Major politieke munt slaan uit het conflict.

Met de opschorting van het monopolie - de laatste keer dat dit gebeurde was in 1971 tijdens een twee maanden durende poststaking - laat de geplaagde regering haar tanden zien: Groot-Brittannië is deze zomer het toneel van een golf sociale conflicten bij openbare nutsbedrijven. Niet alleen de postbezorging ligt regelmatig stil, bij de Londense metro zijn eveneens met grote regelmaat eendaagse stakingen en ook de werknemers van de diverse spoorwegmaatschappijen hebben acties aangekondigd.

Een brandende kwestie die tot nu toe angstvallig omzeild is in het hele dispuut is de vraag of de stakingen de lang besproken privatisering van de Britse PTT dichterbij brengen.

Die privatisering, waarvoor de Britten zich onder meer hebben geöriënteerd bij het geprivatiseerde en winstgevende PTT Post in Nederland, is al jaren een heet hangijzer. De vakbonden zijn faliekant tegen uit vrees voor banenverlies en voeren al sinds 1992, toen de toenmalige staatssecretaris Michael Heseltine de aanzet gaf tot privatisering, met succes actie tegen de verzelfstandiging van Royal Mail. Ook Labour is tegen en waarschuwt, onder verwijzing naar de wanorde op het reeds geprivatiseerde spoor, voor grootscheepse chaos.

De Conservatieve regering van premier Major is voorzichtig voorstander van privatiseren, maar stuitte twee jaar geleden op groot verzet binnen de eigen gelederen. Ook een plan voor gedeeltelijke privatisering, waarbij de staat 40 procent van de aandelen in handen zou houden, haalde het niet. In januari van dit jaar zei Major dat de privatisering in deze kabinetsperiode niet meer aan de orde zou komen.

Major vindt het te riskant om de verkoop van Royal Mail nu, onder de druk der omstandigheden, weer ter sprake te brengen. De kans dat de privatisering zal leiden tot een nederlaag bij de komende parlementsverkiezingen, die uiterlijk volgend jaar maart gehouden moeten worden, is te groot.

De particuliere pakketdiensten intussen varen wel bij de tijdelijke opheffing van het postmonopolie. TNT, de grootste particuliere expresdienst in Groot-Brittannië, meldt een stijging van 30 procent van het aantal orders. Koeriersdienst DHL zag de omzet op stakingsdagen met circa 10 procent stijgen. Grootscheepse investeringen durven de particuliere diensten echter niet aan zolang het briefmonopolie niet permanent wordt opgeheven.

Ook Internet-providers maken gouden tijden door. Dankzij de poststakingen hebben veel Britten de zegeningen van e-mail ontdekt, wat Royal Mail, distributeur van 70 miljoen brieven per dag op 24 miljoen adressen, wel eens op een permanent verlies aan omzet zou kunnen komen te staan.