Onenigheid over reis van Somaliërs

DEN HAAG, 14 AUG. Tussen de ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie bestaat onenigheid over de vraag of Somalische vluchtelingen in Nederland regelmatig naar hun geboorteland reizen voor familiebezoek of vakantie.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt “met zekerheid” te hebben vastgesteld dat er regelmatig Somaliërs uit Nederland naar hun geboorteland vliegen. Het zou wekelijks om tien tot vijftien personen gaan. Justitie ontkent dat in alle toonaarden.

“Er is absoluut geen enkele aanwijzing dat dit gebeurt. Het gaat alleen om geruchten. Als Buitenlandse Zaken individuele gevallen kent, moet men die bij Justitie melden”, zegt een woordvoerder van staatssecretaris Schmitz. Als Somaliërs inderdaad voor familiebezoek naar Somalië zouden reizen, zou hun verblijfsvergunning in Nederland moeten worden afgenomen, aldus Justitie.

De beide departementen werken samen bij het vreemdelingenbeleid. Justitie wil Somalische vluchtelingen in Nederland laten terugkeren naar veilige gebieden in Somalië, waar al lange tijd een burgeroorlog woedt. Buitenlandse Zaken heeft vorig jaar vastgesteld dat ongeveer tweederde van het land 'veilig' is.

Volgens Buitenlandse Zaken zijn de ambtsberichten over de situatie in Somalië mede gebaseerd op een verslag dat vorig jaar werd geschreven door een ambtenaar die lange tijd in de regio verbleef en “uitvoerig heeft rondgereisd in Somalië”. Deze had de informatie over de inreizende Somalische vluchtelingen gekregen bij een regionale luchtvaartmaatschappij die destijds vluchten uitvoerde op Somalië, aldus Buitenlandse Zaken. Individuele gevallen zijn echter nooit vastgesteld. “Dat is een zaak voor Justitie”, zei de woordvoerder vanochtend.

Justitie zegt het bewuste verslag van Buitenlandse Zaken niet te kennen. “Ik heb begrepen dat het om een oud stuk gaat, dus de situatie die schijnt te worden beschreven kan inmiddels zijn veranderd. Wij gaan alleen af op feiten, en daar is geen sprake van.”

Het Tweede-Kamerlid Rijpstra (VVD) heeft na berichten in de media eerder deze week gezegd dat staatssecretaris Schmitz in Europees verband een halt moet toeroepen aan de reizen door Somalische vluchtelingen naar hun geboorteland. De VVD'er zei op Schiphol te hebben gehoord dat het om meer dan duizend asielzoekers per jaar gaat. Net als het ministerie van Justitie ontkent ook de Koninklijke marechaussee dat er aanwijzingen bestaan dat dit gebeurt.

In de Somalische gemeenschap in Nederland is met verontwaardiging gereageerd op de berichten. De Federatie van Somalische Associaties in Nederland (FSAN) vindt dat Buitenlandse Zaken “misleidende informatie” laat uitlekken. De cijfers van tien tot vijftien Somaliërs per week zijn volgens de FSAN “totaal uit de lucht gegrepen”. VluchtelingenWerk noemt de verhalen over vakantievierende Somalische vluchtelingen “onzin”.

In Nederland verblijven naar schatting 20.000 Somaliërs. Justitie maakte in juni een begin met het terugsturen van de eerste groepen Somaliërs naar de veilige gebieden, maar schortte de uitzettingen op nadat een poging om een groep uitgeprocedeerde asielzoekers uit Nederland te verwijderen, mislukte. Zij hadden zich in het vliegtuig dusdanig verzet tegen hun uitzetting dat zij geen toestemming kregen voor een vervolgvlucht van Dubai naar Somalië. Schmitz zal de Tweede Kamer op de hoogte stellen als zij de uitzettingen wil vervolgen.