Netelenbos wil variabele toets basisvorming

ZOETERMEER, 14 AUG. Staatssecretaris Netelenbos (Onderwijs) stapt af van de identieke toetsen waarmee middelbare scholieren op alle schoolsoorten de basisvorming afsluiten. Met ingang van dit schooljaar mogen scholen leerlingen toetsen voorleggen die per vak kunnen “variëren in niveau, in taalvaardigheid, in culturele achtergrond of in leerstijl”.

Dit schrijft de staatssecretaris in een brief aan betrokken onderwijsorganisaties. Op deze manier kunnen ook de zwakste leerlingen de toetsen maken. Alle fracties in de Tweede Kamer drongen er vorig jaar al op aan af te stappen van eenzelfde toets voor alle schoolsoorten. De toetsen bleken te moeilijk voor veel leerlingen in het individueel beroepsonderwijs. Scholen vonden op hun beurt dat ze te veel lesuren (68) aan te veel verplichte toetsen (32) kwijt waren en klaagden over hoge kopieerkosten, zo'n veertig gulden per leerling.

Afzien van identieke toetsing voor alle leerlingen staat op gespannen voet met het uitgangspunt van de in 1993 ingevoerde basisvorming. Die behelst eenzelfde lesprogramma in vijftien vakken voor alle leerlingen van twaalf tot vijftien jaar, van voorbereidend beroepsonderwijs tot gymnasium. Scholen mochten zelf weten of de basisvorming twee of drie jaar zou duren, zolang hun leerlingen voor elk vak maar dezelfde eindtoetsen zouden maken.

De staatssecretaris beklemtoont in de brief dat haar voorstel niet in strijd is met de uitgangspunten van de basisvorming. Het gemeenschappelijk programma voor alle leerlingen blijft gehandhaafd, aldus Netelenbos, doordat de kerndoelen, waarin staat wat leerlingen moeten kennen en kunnen, onveranderd blijven. De toets heeft tot doel te testen wat de leerling van de basisvorming heeft opgestoken.

Netelenbos schrijft dat “gevarieerde toetsen recht doen aan de veelsoortige verschillen tussen leerlingen”. Voor bijvoorbeeld wiskunde zullen de voor alle leerlingen gelijke kerndoelen aan het einde van de basisvorming worden getoetst op drie verschillende niveaus. Toetsen op twee verschillende niveaus komen er voor techniek, muziek en leesvaardigheid Nederlands en de moderne vreemde talen. Voor sommige andere vakken zullen er voor gelijke toetsen “gedifferentieerde correctievoorschriften” komen.

In mei adviseerde een commissie om toetsen op twee niveaus beschikbaar te stellen: een toets voor leerlingen van Havo en VWO en een toets voor leerlingen van Mavo en voorbereidend beroepsonderwijs (VBO). Dat onderscheid acht Netelenbos “maatschappelijk onaanvaardbaar”. “Bij toetsen op twee niveaus worden de leerlingen al in de basisvorming voorgeselecteerd.” Bovendien schrijft ze dat ze onderscheid in twee niveaus te beperkt vindt voor de veelsoortige verschillen tussen leerlingen.

Verder hoeven in het plan van Netelenbos niet langer alle leerlingen aan het eind van de basisvorming een toets te maken. Ze stelt voor om scholieren die in 1998 met de basisvorming op Mavo en voorbereidend beroepsonderwijs beginnen, niet langer afsluitingstoetsen te laten maken voor de vakken waarin zij examen zullen doen. “Dat verlicht de tijdsdruk en geeft leerlingen meer tijd zich de stof eigen te maken.”

Na overleg met de belangenorganisaties zal Netelenbos haar voorstellen naar de Kamer sturen.