Leger van Serviërs zou vredesakkoord in Bosnië op grote schaal schenden

GENÈVE/BRUSSEL, 14 AUG. Aan de vooravond van nieuw overleg in Genève over het vredesproces in Bosnië heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher, zich gisteren in Brussel door de NAVO laten voorlichten over “de talrijke schendingen” van de militaire afspraken door de Bosnische Serviërs.

Christopher, die vandaag in Genève praat met de presidenten van Bosnië, Servië en Kroatië, werd in Brussel door de secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, geïnformeerd, kort nadat een ernstige crisis in de relaties tussen de NAVO en de Bosnische Serviërs was bezworen. Die crisis had betrekking op de Servische weigering, zaterdag, troepen van de NAVO-vredesmacht IFOR toegang te verlenen tot een geheim wapendepot in Han-Pijesak. Gisteren werd het depot alsnog geïnspecteerd door de bevelhebber van de IFOR-grondtroepen, generaal Sir Michael Walker, in gezelschap van de waarnemend president van de Servische Republiek in Bosnië, Biljana Plavsic.

Volgens Walker bleek bij de inspectie dat het niet om een wapenopslagplaats ging, maar om een militair hoofdkwartier, al waren daar wel veel wapens en munitie verstopt. Volgens een NAVO-woordvoerder heeft IFOR overigens vorige week zaterdag een aanbod van de van oorlogsmisdaden verdachte Bosnisch-Servische opperbevelhebber Ratko Mladic - die in Han-Pijesak woont - om bij de inspectie aanwezig te zijn, afgeslagen. Die aanwezigheid zou de IFOR-inspecteurs de kans hebben gegeven Mladic aan te houden. Maar IFOR oordeelde dat het “onvoorzichtig” was te proberen Mladic aan te houden.

Volgens Christophers woordvoerder, Nicholas Burns, was de wapenvondst in Han-Pijesak kleiner dan die in Sokolac, waar vorige week driehonderd ton door de Serviërs verstopte wapens en munitie werd gevonden. Burns zei dat de in Han-Pijesak geconstateerde schending van het militaire deel van het vredesakkoord er maar één van vele is geweest.

Na de inspectie toonde generaal Walker zich gisteren tevreden: hij had toegang tot het hoofdkwartier gekregen en rondgekeken waar hij wilde. Hij onderstreepte dat hij tijdens het bezoek president Plavsic had geïnformeerd over de schendingen van het vredesakkoord door het leger van de Bosnische Serviërs en dat zij “verbaasd” was geweest over de omvang van die schendingen. Volgens de Britse generaal is het thema van de schendingen gisteren met Plavsic uitvoerig doorgenomen en is afgesproken dat hij haar over elke geconstateerde schending schriftelijk informeert.

De speciale veiligheidsmaatregelen die IFOR naar aanleiding van het incident in Han-Pijesak heeft genomen - een verhoogde staat van paraatheid, de evacuatie van burgerpersoneel van de VN en de samentrekking van IFOR-eenheden in goed verdedigbare bases - zijn inmiddels beëindigd.

De afloop van de crisis heeft aangetoond hoe vastberaden de NAVO is om de respectering van het vredesakkoord af te dwingen, zo zei minister Christopher gisteren in Brussel. “De manier waarop de NAVO dit heeft aangepakt laat zien dat we geen afwijkingen van het Dayton-akkoord dulden.”

Tijdens zijn besprekingen vandaag met de presidenten Izetbegovic van Bosnië, Tudjman van Kroatië en en Milosevic van Servië komen alle aspecten van het vredesakkoord aan de orde, inclusief de komende verkiezingen en de gewenste opheffing van Herceg-Bosna, de 'republiek' van de Bosnische Kroaten.

“We moeten ons geen illusies maken over de problemen in Bosnië”, aldus Christopher gisteren. Ook Javier Solana, die maandag een bezoek bracht aan Sarajevo, voorspelde dat er nog een “moeilijke weg” te gaan is. “De verkiezingen zullen niet perfect zijn.”

Christophers gezant in Bosnië, Kornblum, gaf de Bosnische Kroaten eerder deze week tot vandaag de tijd om de documenten op te stellen waarmee de eenzijdig uitgeroepen 'republiek' Herceg-Bosna wordt opgeheven. Die documenten zijn er nog steeds niet. Wel werd echter vanuit Mostar bericht dat het overleg over de opheffing van Herceg-Bosna “vooruitgang” te zien geeft. Bovendien werd onder druk van de Europese Unie, die Mostar bestuurt, overeenstemming bereikt over de eerste bijeenkomst van de voltallige gemeenteraad van Mostar. Die bijeenkomst vindt vandaag plaats en niet, zoals de Kroaten hadden geëist, pas volgende week maandag.

De Kroaten hebben de gemeenteraad van Mostar geboycot na de verkiezingen van 30 juni geruime tijd geboycot.