Rebellen zien mogelijk akkoord; Lebed vrijwel eens met Tsjetsjenen

MOSKOU, 12 AUG. Aleksandr Lebed, de veiligheidsadviseur van president Jeltsin, heeft gisteravond op een geheime plaats een naar eigen zeggen “zeer constructieve dialoog” gevoerd met Aslan Maschadov, de chef-staf van de Tsjetsjeense rebellen.

Het was het eerste rechtstreekse contact tussen het Kremlin en de leiding van de separatisten sinds zij een week geleden een bloedig offensief begonnen in de hoofdstad Grozny.

Op weg naar de bijeenkomst, die plaats had in Tsjetsjenië zelf of in de naburige republiek Dagestan, vuurden onbekenden twee schoten af op de auto van Lebed, zo maakte zijn persdienst bekend. Niemand raakte gewond en misschien ging het om 'eigen vuur' van Russische militairen die door Lebeds plotselinge verschijning “in verwarring” waren geraakt, aldus de persverklaring. Lebed heeft vanmorgen in Moskou verslag uitgebracht aan Jeltsin en zou vanmiddag een persconferentie houden.

Onderwerp van de bespreking was een staakt-het-vuren en volgens een bron bij de rebellen, aangehaald door het persbureau Interfax, hadden beide mannen “een gemeenschappelijke taal gevonden voor 95 procent van de kwesties onder discussie”. Lebed zou een “fundamenteel nieuwe benadering” hebben gekozen. Maschadov zou hebben gezegd dat een beëindiging van de oorlog mogelijk is “zonder dat de belangen van Rusland worden geschaad”. Inmiddels hebben de Russen beloofd geen luchtaanvallen op Grozny meer te doen. De zeer felle gevechten in Grozny gingen intussen dit hele weekeinde door. De rebellen zijn er niet in geslaagd alle gebouwen van de door Moskou geïnstalleerde regering te veroveren. De Russische strijdkrachten zijn er op hun beurt niet in geslaagd de aanvallers uit de stad te verdrijven. Hoewel de Russische ministers van Defensie en van Binnenlandse Zaken zaterdag in het parlement verzekerden dat “een keerpunt is bereikt” en “de federale troepen nu het initiatief hebben”, erkende een militaire woordvoerder vanmorgen dat Grozny nog steeds grotendeels in handen is van de rebellen. Hun aantal wordt op enkele duizenden geschat.

Niet bekend

Het onafhankelijke televisiestation NTV vertoonde gisteravond hartverscheurende beelden van vluchtende burgers die vertelden over willekeurige beschietingen door Russische troepen.

Pagina 5: Lebed praat over bestand

De gerespecteerde televisiecommentator Jevgeni Kiseljov vergeleek de gebeurtenissen in Grozny met de nederlaag van Rusland tegen Japan in 1905, een nederlaag die in de Russische geschiedenis als smadelijk te boek staat. Hij herinnerde eraan - met beelden en al - hoe vaak Russische autoriteiten al hebben gezegd dat de oorlog bijna voorbij was. Kiseljov spaarde echter president Jeltsin, die tijdens zijn verkiezingscampagne heeft verkondigd dat de oorlog 'gewonnen' was.

De onderhandelingen met rebellencommandant Maschadov betekenen de eerste directe betrokkenheid van Aleksandr Lebed bij het Tsjetsjeense conflict. De generaal buiten dienst betoogde tijdens zijn verkiezingscampagne dat de Tsjetsjenen, die vechten voor afscheiding van Rusland, via een referendum over hun lot moesten beslissen. Nadat hij met een pleidooi voor 'recht en orde' bijna 15 procent van de stemmen had gehaald, werd Lebed door Jeltsin secretaris van de schemerige maar machtig geachte Veiligheidsraad gemaakt.

Afgelopen zaterdag benoemde Jeltsin Lebed tot zijn persoonlijke vertegenwoordiger in de kwestie-Tsjetsjenië. Daarmee lijkt de nu al anderhalf jaar durende oorlog de nieuwkomer in het Kremlin te kunnen maken of breken. Premier Tsjernomyrdin voerde de druk gisteren op: “Lebed is een militair. Hij is gewend dit soort problemen aan te pakken. Ik ben er zeker van dat hij zijn taak aan kan. Hij móet dit gewoon doen.” Tsjernomyrdin zelf zei dat “radicale maatregelen” nodig zijn, waaronder het “versterken” van de federale troepen in het conflictgebied. Vrijdag had de premier nog eens onderstreept dat over onafhankelijkheid van de deelrepubliek niet te praten valt. Maar een zuiver militaire oplossing is volgens Tsjernomyrdin onmogelijk.

De nieuwe benoeming van Tsjernomyrdin tot premier werd zaterdag overigens door het parlement met 314 tegen 85 stemmen goedgekeurd. De door de communisten gedomineerde volksvertegenwoordiging kritiseerde de premier wel, maar vreesde de gevolgen van een afwijzing: als de Doema volhardt in de afwijzing van een kandidaat-premier, kan de president het parlement ontbinden.