Pianola

Herinneringen uit de Hupfeld-catalogus. Jan Bouman pianolist. (Piano Museum, PM 9501; informatie: 020-6279624)

De pianola is weliswaar een zelfspelende piano, maar het instrument heeft ook een bespeler. De pianolist zorgt voor de dynamiek en kan met de zogenaamde tempohandle de door de oorspronkelijke pianist ingespeelde tempo-nuanceringen beïnvloeden.

Sinds 1994 kent Nederland een Pianola Museum (Westerstraat 106 in Amsterdam), waar men behalve een aantal reproduktievleugels ook meer dan 12.000 muziekrollen bewaart. Daaruit maakte pianolist Jan Bouman een selectie die door het museum als cd is uitgegeven. De muziek wordt uitgevoerd op een instrument met een solodant, dat is een register voor het accentueren van de melodie.

Bouman koos niet voor bekende muziek. Hij wil men deze cd een overzicht geven van het soort muziek dat in het begin van de eeuw populair was onder pianolabezitters. Vandaar dat er geluisterd kan worden naar Ballerinnerungen van Xaver Scharwenka, Frühlingsläuten van Moritz Moszkowski, Idylle van Edward MacDowell en meer van dat soort gezellige muziek. De enige 'echte' componist op deze cd is Edvard Grieg, die net als ondermeer Mahler, Gershwin en Rachmaninov, onder de indruk was van de mogelijkheden van de pianola om muziek vast te leggen in een tijdperk dat muziek op 78-toeren platen nog heel primitief was. In de uitvoeringen is, hoe kan het anders met een pianola, geen foute noot te horen.