Trombosesterfte bij vrouwen nam toe bij pilgebruik

ROTTERDAM, 10 AUG. In Nederland en Groot-Brittannië is de laatste vijftien jaar de sterfte aan diepveneuze trombose onder jonge vrouwen sneller gestegen dan die onder mannen. Dit ligt waarschijnlijk aan de derde-generatie anticonceptiepillen die in die periode steeds meer werden gebruikt.

Dit schrijven Britse en Nederlandse epidemiologen in twee brieven in het vandaag verschenen Engelse medische tijdschrift The Lancet. Als uitgangsmateriaal gebruiken zij de officiële overlijdensstatistieken.

Voor het eerst is daarmee aannemelijk gemaakt dat de derde-generatiepillen een klein nadelig effect hebben op de volksgezondheid. De vorig jaar bekend geworden en omstreden resultaten van epidemiologisch onderzoek wezen al in die richting. De onderzoeken leidden eind vorig jaar in Groot-Brittannië en Duitsland tot beperkingen in het voorschrijven van de nieuwste generaties pillen met de oestrogenen desogestrel en gestodeen. Akzo Nobel liet deze week weten dat de verkoop van de Organon-pillen daardoor in het tweede kwartaal van dit jaar met tien procent is gedaald.

De sterfte aan diepveneuze trombose in Nederland was volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek in 1980 5,2 per miljoen vrouwen in de leeftijd van 15 tot 49 jaar. In 1994 was het 7,5 per miljoen. Los van de gewone fluctuaties en gecorrigeerd met de stijging van trombosesterfte onder mannen, die waarschijnlijk veroorzaakt wordt door betere diagnostiek of door toegenomen luchtreizen, is de sterfte onder jonge vrouwen met ongeveer 1 per miljoen toegenomen.

Van die vrouwen gebruikte begin jaren negentig ongeveer 40 procent een anticonceptiepil. Ongeveer een kwart van de pilgebruiksters slikte een derde-generatiepil, een verbeterde pil die de kans op hart- en vaatziekten zou verminderen. Het gebruik was in de loop van de jaren toegenomen. Het ene extra sterfgeval per miljoen vrouwen kan volgens de klinisch epidemiologen van het Academisch Ziekenhuis in Leiden eigenlijk alleen veroorzaakt zijn door het type pil dat door tien procent van de vrouwen werd geslikt.

Dat komt overeen met de gegevens uit de onderzoeken van eind vorig jaar. Daaruit bleek dat de sterfte aan trombose onder niet-pilgebruiksters ongeveer 1 per miljoen per jaar is. Tweede-generatiepillen verhogen dat risico viermaal (4 per miljoen) en derde-generatiepillen verhogen het risico tienmaal (10 per miljoen). Tien procent van die 10 per miljoen is gelijk aan de gevonden verhoging van 1 sterfgeval door trombose per miljoen, zo redeneren de Leidse epidemiologen in The Lancet.

De Britse farmacoloog S. Thomas komt op grond van Britse sterftecijfers tot ongeveer dezelfde conclusie. Hij rekent ook nog voor dat het mogelijke gunstige effect van derde-generatiepillen - minder hartaanvallen - niet opweegt tegen het gestegen tromboserisico.