Transfergekte zet voetbalwereld op z'n kop

Het Bosman-arrest maakte een einde aan de voetbaltransfer. Sindsdien zijn de vergoedingssommen voor het afkopen van doorlopende contracten tot recordhoogte gestegen. De voetbalmakelaars Van Dalen en Lagendijk over een onverwachte onwikkeling op de voetbalmarkt.

Alan Shearer was er deze week een beetje beduusd van. Na zijn recordtransfer naar Newcastle United, dat zijn oude club Blackburn Rovers 36 miljoen gulden opleverde, werd hij door een menigte van vijftienduizend mensen op groteske wijze onthaald. “Ik zal altijd de zoon van een eenvoudige plaatwerker blijven”, riep hij. Maar het publiek afficheerde hem als de topscorer van het EK en koningsschutter van de Premier League en juichte hem toe als een afgod.

Het tekende de gekte die in het Engelse voetbal is losgebarsten. Geld speelt geen rol meer, zeker niet als het aankomt op 'transferbedragen'. Voor Fabrizio Ravanelli betaalde Middlesbrough 18 miljoen gulden om hem los te kopen van Juventus. Roberto di Mateo ging van Lazio Roma naar Chelsea voor 14,5 miljoen gulden. Eigenlijk had Manchester United met EK-ster Karel Poborsky dan nog een koopje met een vergoedingssom van 8,7 miljoen gulden.

“In Engeland komen ze er waarschijnlijk volgend jaar pas achter wat het Bosman-arrest precies inhoudt”, zegt Ton van Dalen. Met Bob Maaskant en Henk van Ginkel is hij namens World Soccer Consult actief op de Britse markt. “Het is daar de normaalste zaak dat er hoge bedragen voor spelers worden betaald. Het lijkt wel of de clubs elkaar allemaal de loef willen afsteken met grote namen. De Britten koesteren veel respect voor grote namen. Ze denken dat kwaliteit veel geld moet kosten. Er wordt niet gekeken of de spelers ook functioneren. Het is bezopen dat zo'n Shearer circa 40 miljoen gulden moet opbrengen. De kolder ten top.”

Ook Ger Lagendijk, een van de meest geroutineerde voetbalmakelaars, kan niet bevatten wat er in Engeland momenteel gaande is. “De economie ligt daar op z'n gat. Er heerst een grote werkloosheid. En toch worden er absurde bedragen betaald. Kennelijk heeft het volk in Engeland juist in deze tijd brood en spelen nodig. We roepen al vier, vijf jaar dat het plafond is bereikt, maar het kan kennelijk nog steeds gekker.”

Ook de salarissen in Engeland zijn enorm gestegen. Dennis Bergkamp is volgens Van Dalen al lang geen grootverdiener meer in de Premier League. “Er worden salarissen overgemaakt van zeventig tot honderdduizend gulden per week. Ravanelli zou 125.000 in zeven dagen verdienen. En Shearer zit daar nog boven.” Van Dalen bracht tijdens het EK doelman Raimond van der Gouw van Vitesse naar Manchester United. Als reservekeeper. “Maar Raimond zou na Van der Sar met dit salaris de best betaalde doelman van Nederland zijn.”

Het is moeilijk om een oorzaak aan te geven voor de transferboom in Engeland, maar aan financiële middelen hebben de clubs kennelijk geen gebrek. “De clubs in de Premier League zwemmen in het geld”, weet Van Dalen. “Alleen al wegens het tv-contract met BSkyB en de BBC, dat 22 miljoen gulden per club oplevert. Bovendien is het zo dat als je in Engeland winst maakt, tachtig procent van dat bedrag naar de fiscus gaat. De clubs hebben er dus helemaal geen belang bij geld over te houden en geven dat liever uit aan spelers. Engeland is op voetbalgebied momenteel het land van de onbegrensde mogelijkheden.”

Dat geldt niet voor de belangstelling die Manchester United voor Patrick Kluivert zou hebben. Vorig week verspreidde het persbureau Reuter het bericht dat de Engelse kampioen een bod van 42 miljoen gulden had uitgebracht op de spits van Ajax, die volgend seizoen voor niets weg kan. Van Dalen: “Absoluut niet waar. Ik heb manager Alex Ferguson vorige week drie keer gesproken. Manchester heeft geen gulden uitgebracht op Kluivert. Anderhalve maand geleden heb ik namens Ferguson geïnformeerd of Ajax hem wilde verkopen. Dat bleek niet bespreekbaar en dan is het verhaal voor mij over.”

Kluivert kan zich bovendien niet in het buitenland vestigen omdat hij van justitie nog een alternatieve straf moet uitdienen. Van Dalen: “Afgezien van Kluivert lijkt Ajax voorlopig het grootste slachtoffer van de afschaffing van het vergoedingenstelsel. Als je ziet wat er links en recht betaald wordt, dan zijn ze met Davids en Reiziger flink de pineut geweest. Uitermate wrang.”

Niet alleen in Engeland is de afgelopen maanden veel geld besteed aan voetbaltransfers. In Spanje was de koopwoede zelfs nog groter met 360 miljoen gulden aan investeringen (22 clubs) tegen 175 miljoen in Engeland (20 clubs). Met als uitschieter de transfer van Ronaldo waarmee 34 miljoen gulden was gemoeid. Lagendijk, die Ronald Koeman in 1989 begeleidde naar FC Barcelona, kan zich de ontwikkelingen daar voorstellen. “De nieuwe voorzitter van Real, Sanz, heeft financieel gezien ongelooflijk veel voor elkaar gekregen. Barcelona kon niet achterblijven. Die club werkt met bankconstructies. Daar zal rente opzitten, maar het missen van de Champions League kost ook een kapitaal. Andere clubs zijn in de slipstream van Barcelona en Real meegegaan. Ik doe zaken met Sevilla en Celta de Vigo. Die clubs wilden in het verleden nooit meer dan een miljoen voor een speler betalen. Nu deed Sevilla ook een bod van vier miljoen op Johan de Kock. Hoe ze het betalen? Je kunt niet in de huishouding van een club kijken. Misschien met een krappere selectie. En ook in Spanje is de ontwikkeling van de tv-rechten in beweging.”

Lagendijk en Van Dalen constateren beiden dat Duitsland en België zich niet laten verleiden tot mega-aankopen. Van Dalen: “Duitsland blijft solide. Daar liggen de miljoenen niet voor het oprapen.” In België is de situatie somber. Lagendijk: “Veel clubs worden daar financieel draaiend gehouden door rijke voorzitters. Die zijn door het Bosman-arrest in één klap hun onderpand kwijtgeraakt. Ze passen wel op om opnieuw veel geld in spelers te steken. Anderlecht zou Weber en De Bilde nu niet meer kopen. Je zult het zien aan de competitie en de Europa Cup: België krijgt de grootste tik van de Bosman-zaak. Ze zijn daar verbitterd en weten niet hoe ze ermee moeten omgaan. Nederland heeft nog zijn tv-contract met Sport7 en het contractspelersfonds.”

Mede gebaseerd op de ervaringen van deze zomer hebben de makelaars hun eigen gedachten over de gevolgen op langere termijn van het Bosman-arrest. Van Dalen: “Over twee jaar is alles weer bij het oude. Spelers tekenen nu lang lopende contracten, want als ze daardoor meer kunnen verdienen doen ze dat wel. De voetballers die volgend seizoen transfervrij zijn hebben ook nog wel geduld om te wachten. Maar straks zul je steeds vaker zien dat clubs langlopende contracten gaan afkopen. En aan de andere kant zullen werkgevers hun spelers van de hand willen doen omdat ze na afloop van hun verbintenis niets meer waard zijn. Hetzelfde gebeurt al jaren in Frankrijk. Daar laten ze spelers een vierjarig contract tekenen en na twee, drie jaar worden ze op de transferlijst gezet.”

Lagendijk: “Er komt natuurlijk een keer een speler die ook in zo'n situatie naar de rechter stapt. Ik ben het er om een andere reden mee eens dat deze gekte nog twee jaar duurt. Er komt een moment dat clubs niet meer kunnen investeren. Dan zullen alleen de grote spelers nog profiteren van de afschaffing van het transfersysteem, want op hen zal altijd jacht worden gemaakt.”