Stroomstoring in Maleisië is waarschuwing voor regio

SINGAPORE, 10 AUG. Voor Mahathir Mohamad ging een week geleden letterlijk en figuurlijk het licht uit. De president van Maleisië werd aan het eind van een zonnige zaterdagmiddag opgeschrikt door een stroomstoring die een groot deel van het land stillegde.

Pas in de ochtenduren van zondag deed alles het weer en kon de schade worden opgemaakt. Volgens conservatieve schattingen verloor de Maleisische industrie in 15 uur duisternis 123 miljoen ringgit, circa 85 miljoen gulden.

Maar groter en gevoeliger dan de financiële schade was het gezichtsverlies dat Maleisië leed. “Dit is buitengewoon pijnlijk”, zei Mahathir in een eerste reactie. “Waar moeten we ons gezicht nu verbergen? We hebben de afgelopen jaren uit de hele wereld mensen uitgenodigd om hier te investeren, en nu staan de machines in hun fabrieken urenlang stil.”

De schuld voor de 'blackout' is bij het staatsenergiebedrijf Tenaga Nasional gelegd. Het bedrijf zou de afgelopen jaren niet zijn meegegaan in de laatste ontwikkelingen op technologisch gebied waardoor Maleisië nu nog steeds zit opgescheept met een oud en krakkemikkig transmissienetwerk.

Volgens velen ligt de oorzaak bij het management van Tenaga. De monopoliepositie die het bedrijf heeft in Maleisië, heeft Tenaga's directie in slaap gesust, is de veelgehoorde gedachte. “Het wordt tijd dat de regering ophoudt met het vertroetelen van Tenaga. Het bedrijf moet verantwoordelijk worden gesteld voor de stroomstoring en het moet de verloren miljoenen compenseren aan de industrie”, zei een felle oppositieleider.

Premier Mahathir besloot afgelopen donderdag hulp van buiten in te roepen. Een buitenlandse consultant zal de komende weken op kosten van de regering bekijken hoe een 'blackout' in de toekomst voorkomen kan worden. “We hebben een nieuwe benadering nodig. We kunnen niet langer vertrouwen op de oude manier van een netwerk met verbindingen die achter elkaar uitvallen alsof het dominostenen zijn”, zei Mahathir. De ingehuurde adviseurs zullen ook de monopoliepositie van Tenaga nog eens onder de loep nemen.

De 'blackout' en alle onrust die daardoor veroorzaakt werd, komen voor Mahathir en de zijnen zeer ongelegen. Ze blazen een oud thema van critici van de premier nieuw leven in: het gaat allemaal veel te hard in Maleisië. De ambities van Mahathir zijn hoog gegrepen voor een land dat tot voor kort vrijwel volledig afhankelijk was van de inkomsten uit olie, tin en rubber. De premier werpt kritiek op zijn beleid doorgaans geïrriteerd terzijde, maar leek de afgelopen dagen te beseffen dat er toch een kern van waarheid in de commentaren op zijn beleid zit. De 'blackout' van vorig weekend geeft eens te meer aan dat niet het hele land Mahathir's tempo van veranderingen kan bijhouden.

De 70-jarige medicus, die al vijftien jaar onafgebroken leiding geeft aan zijn land, is druk bezig Maleisië om te vormen van een ontwikkelingsland tot een volledig ontwikkeld land. Zijn economische plan Vision 2020 belooft Maleisiërs een inkomensverdubbeling de komende 24 jaar tot 16.000 dollar. In dit streven past een aantal zeer ambitieuze projecten. Zo verrijzen in het centrum van Kuala Lumpur de Petronas Towers, twee torens die samen het hoogste gebouw ter wereld vormen, en wordt ten zuiden van de hoofdstad een nieuwe hoofdstad gebouwd, Putrajaya genaamd, waar in de volgende eeuw de regering zal zetelen. Twee dagen voor de energie-uitval opende Mahathir de Multimedia Super Corridor, een high-tech zone van 15 bij 50 kilometer rondom Kuala Lumpur waarin de laatste snufjes van techniek zijn verwerkt.

Dergelijke prestigieuze projecten symboliseren Maleisië's streven naar internationale erkenning en steunen op de verwachting dat de economie van het land voorlopig blijft groeien. De afgelopen jaren was er in Maleisië een vrijwel constante jaarlijkse economische groei van acht procent. De komende jaren blijft dat beeld zich voortzetten. Maar economen wezen er naar aanleiding van de 'blackout' deze week nog eens op dat voor economische groei noodzakelijk is dat de energievoorziening in een land meegroeit. Sterker nog, de energievoorziening moet harder groeien dan de economie. In het geval van Maleisië zou een economische groei van acht procent gepaard moeten gaan met de uitbreiding van de energiecapaciteit van minstens twaalf procent.

De 'blackout' van vorig weekeinde dient in dat opzicht als een waarschuwing aan alle regeringen van de landen in 'booming' Zuidoost-Azië. Onvoldoende energiecapaciteit kan een land in zijn economische groei een flink stuk terugwerpen. De Filippijnen ondervond dat begin jaren negentig nog, toen Cory Aquino de leiding had. Door incompetente planning op het vlak van economie en energie waren 'brownouts' en 'blackouts' aan de orde van de dag. Het gevolg was dat buitenlandse investeerders zich massaal terugtrokken, de economische groei jarenlang stagneerde en de Filippijnen de 'zieke man van Azië' werd.

Zo lang Maleisië's energievoorziening niet snel genoeg meegroeit met de economie, bestaat ook daar het gevaar voor een 'Filippijns scenario'. Er moet derhalve snel iets veranderen op energie-gebied, weet Mahathir. En de oplossing heeft hij al: de Bakun dam. In de provincie Sarawak, op Borneo, wordt gewerkt aan de bouw van een enorme hydro-electrische dam die in de toekomst heel Maleisië van energie moet voorzien. Daarvoor zal een gebied met een oppervlakte ter grootte van de provincie Utrecht onder water gezet moeten worden.

Het plan stuitte eerder al op fel verzet van bijna 10.000 lokale bewoners die hierdoor verjaagd worden uit hun dorpen. Ook vanuit het Westen klonken kritische geluiden en protesten. De sluwe Mahathir buit nu zijn pijnlijke ervaringen van vorig weekeinde uit om de noodzaak van de bouw van de Bakun-dam nog eens aan te geven. “Dit project is van vitaal belang voor de verdere ontwikkeling en industrialisatie van ons land”, zei de premier gisteren. De 'blackout' is zo plotseling Mahathir's troefkaart geworden in de Bakun-discussie en heeft tegelijkertijd heel Zuidoost-Azië weer eens gewezen op de voorwaarden voor stabiele economische groei.