Critici

In zijn bespreking van mijn Nestbevuilers; 400 jaar Nederlandse critici van het koloniale bewind (NRC, 3 augustus) schrijft Remco Raben: 'Wat doen Jean Chrétien Baud en Snouck Hurgronje in deze galerij van critici? Zij waren toch eerder nestbouwers dan nestbevuilers...' Op blz. 95 van het boek staat: 'Baud is een figuur die, zoals ook Snouck Hurgronje, zowel moet voorkomen in een overzicht van koloniale schurken als van koloniale critici.'

Uw recensent vindt Nestbevuilers een boeiend boek, maar het ontbreekt de schrijver aan aandacht voor het koloniale dilemma. Zo betoogde de ethicus Conraad van Deventer dat de militaire verovering van de Buitengewesten een 'historische noodzakelijkheid' was. De recensent presenteert dit als een eigen vondst, maar op blz. 128 van het besproken boek staat: 'Ook de ethische Van Deventer had zich verzoend met de koloniale veroveringen' (volgen citaten die dit toelichten).

In antwoord op het verwijt dat de nuancering in zijn kijk op de koloniale samenleving ontbrak, schreef Snouck Hurgronje in 1928 (ook geciteerd in Nestbevuilers): 'De ondernemers hebben zich georganiseerd en zich de dienst van scherpe tongen en vlotte pennen verzekerd teneinde door een veelzijdige propaganda niet alleen elke twijfel aan die zegeningen (die Europees kapitaal en Europese techniek over Indië en zijn bewoners uitstorten) weg te nemen, maar ook de twijfelaars hevig te bestrijden. (-) Wanneer ik niet opzettelijk stilsta bij de voordelen die Europese techniek en kapitaal voor Indië en deels ook voor de inheemse bevolking opleveren, dan is dat omdat mijn zwakke stem bij een zo sterk bezet koor gemist kan worden.'