Albanië

RUDIE KAGIE: Albanië. Mensen, politiek, economie, cultuur

75 blz., geïll., Koninklijk Instituut voor de Tropen/Novib/NCOS 1996, ƒ 17,50

Rudie Kagie, die al eerder over Albanië (inclusief zijn eigen ervaringen als teleurgestelde fan van de toenmalige stalinistische leider Enver Hoxha) publiceerde, heeft met dit nieuwe deeltje in de Landenreeks van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, Novib en NCOS een boekje afgeleverd dat als introductie heel handzaam en overzichtelijk is. In vogelvlucht worden de geschiedenis, de economie en de cultuur afgehandeld en wordt aandacht besteed aan de veranderingen in de Albanese samenleving sinds de val van het straffe communistische systeem van vroeger. Soms is de beschrijving misschien een beetje al te summier - zoals de behandeling van de Joegoslavisch-Albanese relaties voor en in 1948 in welgeteld twee regels - en af en toe komen storende slordigheden voor, maar door de bank genomen is het resultaat toch zeer bevredigend.

Af en toe wordt de tekst onderbroken voor korte stukjes tekst over geïsoleerde uitstapjes, over de bloedwraak bijvoorbeeld, die weer terug is in Albanië, of over de missie van de zestien Nederlandse officieren die in 1914 een Albanese gendarmerie moesten opzetten nadat prins Wilhelm von Wied tot staatshoofd van het nieuwe Albanië was gebombardeerd - een missie overigens die niet, zoals Kagie schrijft “een gedeeltelijk succes” werd, maar even roemloos mislukte als het bewind van de prins uit Wied.

Het meest positieve aspect aan het boek is wellicht dat Kagie erin is geslaagd een kritische distantie tot het huidige bewind van Albanië te bewaren, hoewel de verleiding groot moet zijn om de ontwikkelingen van de laatste jaren, zeker tegen de achtergrond van het stalinistische verleden, uitsluitend toe te juichen. Die ontwikkelingen geven aanleiding tot bezorgdheid, zoals de recente verkiezingen - alom veroordeeld als gemanipuleerd - hebben aangetoond en zoals voortdurend wordt aangetoond door maatregelen tegen onafhankelijke media.

Het is jammer dat het boekje is afgesloten kort vóór die recente parlementsverkiezingen, de Westerse kritiek erop en de Albanese onwil om serieus op die kritiek in te gaan, want deze recente episode maakt pas goed duidelijk dat het met de Albanese democratie minder goed gaat dan de bedoeling is.

Een sterk punt van het boek is de manier waarop het is geïllustreerd. Vooral de kaartjes zijn voortreffelijk verzorgd. Dat op pagina 37 bijvoorbeeld brengt de verspreiding van etnische Albanezen in de buurlanden van Albanië in beeld (plus die van de Griekse minderheid in Albanië), waarbij tevens de dichtheid van die bevolking in relatie tot de totale bevolking van die gebieden wordt vermeld en waarbij ook wordt aangegeven hoe de emigratiestromen van de afgelopen jaren zijn verlopen. Het is met al die informatie een zeer overzichtelijk kaartje gebleven.