Arás hernam loop en werd vloedgolf

BIESCAS, 9 AUG. Tragedie, ramp. Dat zijn de woorden die op de Spaanse radio worden genoemd bij het nog altijd stijgende dodental als gevolg van de watervloed die woensdagavond over camping Las Nievas in de Pyreneeën stortte. Dezelfde woorden staan ontelbare keren op de vele pagina's die de Spaanse kranten vanmorgen wijdden aan het watergeweld van hoogstens tien minuten bij het plaatsje Biescas. Volgens de laatste cijfers vonden 63 mensen de dood, onder wie een Nederlands gezin van vier personen.

Juan, een 89-jarige inwoner van Biescas, staat vanmorgen hoofdschuddend te kijken naar de militaire-politiemannen, ambulances, graafmachines, duikers en politiehonden bij de plaats van het onheil. Hij wijst erop dat het riviertje de Arás, dat woensdag veranderde in een enorme vloedgolf, door over de camping met 637 gasten te stromen weer zijn oude loop nam. Hij behoort tot de weinigen die zich de tijd herinneren voordat de Arás werd gekanaliseerd.

Op het ruim 800 meter hoog gelegen campingterrein en honderden meters stroomafwaarts langs de Gallego, de rivier waarin de Arás uitmondt, liggen onder een dikke laag modder, stenen en boomstammen, de restanten van een Pyreneeën-vakantie. Auto's, caravans half vernietigd op hun kop, kleding, mountainbikes, tentzeilen, levensmiddelen - alles door elkaar. Vele kilometers langs de Gallego zoeken militairen en politiemannen tussen rotsblokken en struiken naar slachtoffers van de watervloed. Militairen waden door het ondiepe water om de hele rivierbodem af te zoeken. Gisteren zijn doden gevonden die 15 kilometer door de van de bergen neerstortende watermassa werden meegesleurd.

Tragedie, ramp. In de autonome regio Aragon is drie dagen rouw afgekondigd. Maar naast alle emoties beginnen ook anderen dan de oude Juan uit Biescas zich af te vragen of het campingdrama behalve met natuurgeweld ook met menselijk falen te maken heeft.

Campingeigenaar Luis Barjadi, wiens stenen campinggebouw met restaurant en supermarkt wonderlijk genoeg vrijwel onbeschadigd is, herhaalt tegen iedereen die het horen wil dat alle papieren van zijn onderneming volledig in orde waren. Geen Spaanse autoriteit spreekt hem tegen: zijn camping van de eerste categorie, aangelegd in 1989 en herhaaldelijk onderscheiden wegens uitmuntende kwaliteit, had alle noodzakelijke vergunningen.

Maar de plaatselijke krant Heraldo da Aragon meldt vanmorgen dat volgens een studie van het Spaans Geologisch Technologisch Instituut de locatie van de camping een 'betrekkelijk risico' is. Volgens de directeur-generaal van de burgerbescherming in Aragon, Juan San Nicolas, is het riviertje de Arás tussen 1912 en 1926 gekanaliseerd. Sindsdien is er nooit iets bijzonders gebeurd en is de camping aangelegd tussen de oude rivierbedding - die nog het meest lijkt op een vrijwel droogstaande beek - en de nieuwe loop van de Arás.

Pag.4: Vloedgolf was ten minste tien meter hoog

De gekanaliseerde Arás is terrasvormig, recht naar beneden aangelegd. De stroom staat 's zomers ook meestal droog. Vermoed wordt dat woensdagavond bij hevige onweersbuien hogerop in de Arás bomen, stenen en modder zijn meegesleept. Bomen zouden echter zijn blijven haken bij een brug in de Arás, tegen de berghelling boven de camping. Stenen en modder zouden toen ook gestopt zijn, waarna zich een dam heeft gevormd, waarachter het water steeds hoger steeg.

Toen deze dam uiteindelijk doorbrak, stortte de hele watermassa naar beneden. Volgens de politie moet het een vloedgolf van ten minste tien meter hoog zijn geweest. Het water moet een snelheid hebben gekregen van tussen de 300 en 500 kubieke meter per seconde. Normaal verwerkt de Arás hoogstens drie kubieke meter per seconde.

Er kabbelt nog steeds water door de Aras, het restant van het enorme onweer van woensdagavond dat uit de Pyreneeën naar beneden komt. Maar de lucht is alweer helderblauw en overal in de omgeving genieten vakantiegasten op volle campings. Want de tragedie, de ramp van Biescas van woensdagavond was zo lokaal, dat de toeristen verder ongestoord door kunnen gaan.

Volgens de Spaanse meteorologische dienst hebben de afgelopen 73 jaar soortgelijke waterhoeveelheden in Spanje het leven van meer dan duizend mensen heeft gekost. Biescas ligt volgens de Spaanse associatie van ingenieurs niet op een plek waar overstromingen een groot gevaar voor de gemeenschap opleveren, maar de situering van de plaats in de bergachtig gebied en aan de mond van een vallei die water aflevert aan een rivier kan het risico lopen. De enige manier om herhaling van dit soort rampen te voorkomen, is volgens de ingenieurs de lokaties van campings voortaan te toetsen op overstromingsgevaar. In voorkomende gevallen zou de vestiging van een camping verboden moeten kunnen worden.