Mogelijkheid van leven op Mars komt dichterbij

ROTTERDAM, 8 AUG. Over intelligent leven op Mars is volop gespeculeerd sinds in 1894 de Amerikaanse astronoom Percival Lowell opperde dat de lange rechte strepen - de kanalen - op het Marsoppervlak door levende wezens zijn gemaakt.

Ruimte-onderzoekers hebben sinds die tijd de hoop op leven op Mars alleen maar verkleind. Maar onderzoekers van de NASA, van Lockheed Martin en enkele Canadese en Amerikaanse universiteiten hebben gisteren toch een eerste spoor van bewijs aangedragen, niet van huidig, maar van vroeger leven op Mars. De onderzoekers toonden moleculaire resten en beelden van microfossielen, volgens hen afkomstig van micro-organismen die drie miljard jaar geleden op Mars hebben geleefd. Op aarde ontstond in die tijd ook bacterieel leven. Maar het is ongeveer tienduizendmaal zo lang geleden als de periode die de moderne mens nu bestaat. De kreet 'We are not alone' is dus nog niet bevestigd.

President Clinton reageerde gisteren niettemin enthousiast. “Als deze ontdekking wordt bevestigd, is het ongetwijfeld een van de verpletterendste inzichten in ons universum die de wetenschap ooit heeft verschaft”, aldus Clinton. “De gevolgen kunnen ontzagwekkend zijn.” Clinton kondigde aan in november een nationale 'ruimtetop' te zullen organiseren waarop de toekomst van het ruimte-onderzoek zal worden besproken. Dat zou zich helemaal op de Rode Planeet moeten richten.

NASA-baas Daniel Goldin vroeg de internationale wetenschappelijke gemeenschap gisteren om suggesties en initiatieven voor veelomvattend Marsonderzoek op te zetten. De VS lanceren deze herfst twee ruimteschepen naar Mars. Een moet er op 4 juli 1997 aan het eind van een van de kanalen landen, de ander komt in een baan om Mars. De NASA wil er dit decennium nog acht achteraan sturen. De twee die in de herfst vertrekken zitten al vol, maar latere missies kunnen, aldus Goldin, nog worden aangepast.

De NASA heeft de laatste jaren vaak wetenschappelijk nieuws gelanceerd op momenten dat het budgettair goed uitkwam. Nu gaat het nieuws echter vergezeld van een door vakgenoten goedgekeurde publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Daarin ontvouwen de onderzoekers hun theorie van leven op Mars gegrond op onderzoek aan de twee kilo wegende meteoriet ALH84001. De steen is ongeveer 4,5 miljard jaar geleden uit Marsiaanse lava gestold, vloog 15 miljoen jaar geleden bij de inslag van een asteroïde op Mars de ruimte in, en sloeg 13.000 jaar geleden in op een ijsveld op Antarctica. Hij werd in 1984 gevonden door meteorietenzoekers en vertoonde geen sporen van aantasting door de aardse elementen. Een paar jaar geleden is geconcludeerd dat de steen van Mars komt. Het gesteente lijkt sterk op de Marsgesteenten die door de Vikinglander in 1976 zijn onderzocht.

De onderzoekers geloven dat ALH84001 ontstond toen het op Mars warmer en vochtig was. Tussen 4 en 3,6 miljard jaar geleden drong er water in de haarscheurtjes binnen waar daarna carbonaatafzetting plaatsvond. De onderzoekers denken dat micro-organismen bij de mineralenafzetting betrokken zijn geweest. Ze concluderen dit omdat de carbonaten als bolletjes zijn achtergebleven waar ook magnetiet en ijzersulfide in voorkomen. Resten van de organismen zijn bovendien als polycyclische aromatische koolwaterstoffen (een soort teer) en in de vorm van microfossielen in de meteoriet achtergebleven.

Wetenschappelijke strijd is er over het moment waarop de haarscheurtjes in de meteoriet zijn ontstaan, de temperatuur waar de meteoriet aan is blootgesteld geweest (van belang voor de vorming van de polycyclische koolwaterstoffen) en de chemische samenstelling van de wormvormige structuren die met een hoge resolutie scanning elektronenmicroscoop zichtbaar zijn gemaakt. Op een persconferentie van de NASA gisteren in Houston liep William Schopf, expert op het gebied van de vroegste aardse bacteriën aan de University of California in Los Angeles, een door de wetenschap aanvaarde checklist voor het bewijs van vroege levensvormen af. Op grond daarvan twijfelde hij aan de conclusies van de meteorietonderzoekers.

Op grond van dezelfde checklist besluiten de onderzoekers echter hun artikel dat op 16 augustus in Science zal verschijnen met: “Los van elkaar is geen van de waarnemingen voldoende om de conclusie van vroeger leven te rechtvaardigen. Hoewel er alternatieve verklaringen voor ieder van de verschijnselen mogelijk zijn, concluderen we, als we de verschijnselen tesamen beschouwen, vooral met het oog op hun ruimtelijke samenhang, dat ze het bewijs vormen voor primitief leven op het oude Mars.”