Goldhagen 'eindelijk' in 't Duits

BONN, 8 AUG. Sinds gisteren, vier maanden na het uitkomen van de Amerikaanse uitgave, ligt de Duitse vertaling van Daniel Jonah Goldhagens veelbesproken en omstreden boek Hitlers Willing Executioners in de Duitse boekhandel. De eerste oplaag beloopt 40.000 exemplaren (Hitlers willige Vollstrecker, DM 59,80, 728 pagina's, ISBN 388680593X).

De Duitse boekhandel verwacht grote belangstelling nadat de Amerikaanse uitgave de afgelopen maanden voor een heftig debat in de media en onder historici had gezorgd. Goldhagen heeft in het weekblad Die Zeit onlangs gereageerd op de veelal scherpe Duitse en internationale kritiek en maakt in september een toernee door Duitsland.

In zijn boek verdedigt de jonge Harvard-socioloog Goldhagen onder meer de stelling dat een veel groter deel van de Duitse bevolking dan alleen speciale SS- en Gestapocommando's heeft meegewerkt aan de miljoenenmoorden van Hitlers Derde Rijk. Of daarvan tenminste wist en ermee instemde. Goldhagen voert dat terug op wat hij ziet als een oud en virulent soort Duits antisemitisme. De kritiek op zijn eerste stelling was veelal dat zij niet nieuw was, en dat hij er te vergaande conclusies aan zou hebben verbonden. Waarom zouden de nazi's de massamoord op de joden verborgen hebben gehouden voor de bevolking als die het daarmee zo eens was?, is bijvoorbeeld een wedervraag van zijn kritici. Goldhagens stelling inzake de eigensoortigheid van het Duitse antisemitisme is gekritiseerd, ook door historici in Israel en de VS, omdat hij die onvoldoende zou hebben gedocumenteerd en bewezen. De meeste grote boekhandels in Bonn hebben flinke voorraden van het boek in huis gehaald. De grootste plaatselijke boekhandel, Bouvier, maakt met een grote poster in de etale reclame (“Eindelijk is het boek waar de hele wereld over spreekt verkrijgbaar”). Desgevraagd zei Gertrud Kirchlinne van de afdeling Geschiedenis en politiek van Bouvier vanmorgen dat zij verwacht dat de verkoop aan “gewone lezers” hard zal gaan. Zij tekende daarbij aan dat vele professioneel geïnteresseerden (academici, journalisten) de afgelopen maanden al de Amerikaanse uitgave hebben gekocht. En dat in aantallen die ver uitgaan boven het gemiddelde voor boeken in een vreemde taal, dat in Duitsland (net als in Frankrijk en Engeland) in vergelijking met Nederland laag ligt.