Eilandhoppen over de Wadden; Reizen op het tij

Een uitgekiende dienstregeling van openbaar vervoer en veerboten maakt het nu mogelijk in korte tijd langs alle Waddeneilanden te reizen. Maar de eilandbewoners fronsen, want zij weten dat de leegte van de Waddenzee niet in een weekend te bevatten is.

Inl bij Bureau Waddentrek, 0519-349 393/fax 349 095, De Jong Intra Vakanties, tel 0180-457 777 en de VVV's op de Waddeneilanden.

De campinghoudster op Terschelling kijkt bestraffend over de rand van haar bril naar de nieuw-aangekomen bezoekers. “Doet u in twee dagen vier Waddeneilanden? Dat is veel te snel.” Met lichte weerzin vult ze een verblijf van één nacht op de inschrijvingskaart in. “U kunt een plekje op het veldje voor de oudere jongeren zoeken”, wijst ze haar klanten de deur. “U hoeft zich morgen niet af te melden. Daar zult u in uw vliegende haast wel geen tijd voor hebben.”

In de roes van het eilandhoppen dringt het commentaar van de vrouw niet echt door. Dat doet het wel, als de veerboot zich een dag later van de kade van (inmiddels) Ameland losmaakt om ons weer naar het vasteland te brengen. Tijdens de oversteek trekt de zee zich zichtbaar verder terug. Op de drooggevallen stukken wad scharrelen vogels door de modder op zoek naar voedsel. Waar nog water is, steekt af en toe een nieuwsgierige zeehond de kop op. En nog een. Een paar zeilboten beginnen de zeilen te hijsen om te profiteren van de aanwakkerende wind. De contouren van de Waddeneilanden blijven lang zichtbaar, terwijl de veerboot via de grillige loop van de vaargeul Friesland steeds dichter nadert. In de heldere avondzon is de prominente boortoren op de kop van Ameland niet meer ontsierend. Juist deze laatste blik op de glinsterende Waddenzee doet beseffen dat de wijdsheid en verscheidenheid van deze streek zich niet in twee dagen heeft laten vangen. Hoe grappig het aanbod van een 'Quickstep Waddentrekreis' ook klonk; hoe soepel de reis ook is verlopen.

Tot voor kort was een dergelijke Waddenhoptocht niet mogelijk. In ieder geval niet zonder een uitputtende zoektocht naar informatie over de diverse bootverbindingen tussen de eilanden onderling en moeizaam gepuzzel om binnen een redelijk tijdsbestek de trektocht in elkaar te knutselen. Van Texel via Vlieland naar Terschelling of andersom hoppen kan weliswaar al enkele jaren, maar aansluiting vinden naar Ameland en Schiermonnikoog is schier onmogelijk gebleven. Tot frustratie van steeds meer bezoekers, want eilandhoppen is een populaire vorm van actieve vakantie geworden.

Het project 'Waddentrek', een gezamenlijk initiatief van de provincies Friesland en Groningen, is in dit gat gesprongen. In samenwerking met een ingenieursbureau heeft het projectbureau Waddentrek een dienstregeling ontworpen die het mogelijk maakt om tenminste twee keer per week (meestal op woensdag en vrijdag) de oversteek naar een naburig Waddeneiland te maken. Waddentrek werkt nog aan aansluiting op de Duitse en Deense Waddeneilanden. Ook de kuststroken van Friesland en Groningen zullen in de toekomst meer bij het project worden betrokken. Waddentrek fungeert ondertussen ook als reisbureau. Wie bij de organisatie boekt, krijgt een uitgebreide set kaartjes met taxibewijzen, trein-, boot- en buskaartjes voor alle aankomst- en vertrekpunten.

“Het idee van zo'n dienstregeling stamt al van vóór de Tweede Wereldoorlog”, zegt Jan IJzerman van Waddentrek, “maar is altijd letterlijk gestrand op veel lawaai en weinig wol. Er waren wel activiteiten tussen de eilanden, maar het voer kriskras door elkaar heen. Daar hebben we nu structuur in gebracht.” Structuur en een nieuwe boot, die zo weinig diepgang heeft dat ook bij half tij een oversteek kan worden gewaagd tussen Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog.

Die nieuwe boot is een omgebouwde viskotter en wordt geëxploiteerd door Hans en Janny Boven van rederij Boven Lines. Zij hadden vorig jaar net een stuk van negen meter uit hun pas verworven boot gezaagd om een handelbare lengte van 33 meter te krijgen, toen Waddentrek hen benaderde voor samenwerking. Hans Boven zag er wel wat in: “De Duitse toeristen, altijd een goede bron van inkomsten geweest, kiezen steeds vaker voor het eigen, goedkopere Oost-Duitsland. We zijn dus niet zozeer op zoek naar nog meer toeristen, maar naar andere vormen van toerisme en nieuwe doelgroepen. Eilandhoppen past daar uitstekend in.”

De geringe bezetting op zijn veerboot ms Zeehond, die de race tegen het tij richting Ameland op volle kracht is aangegaan, biedt echter een weinig lucratieve aanblik. Maar Hans Boven zegt zich geen zorgen te maken. “De passagiers, die ik dit jaar heb vervoerd, zijn allemaal even enthousiast. Die vertellen het komende half jaar op iedere verjaarsvisite hoe leuk eilandhoppen is. Een betere reclame kan ik niet krijgen.” Wel zegt Boven benieuwd te zijn hoe Waddentrek om zal gaan met de 'bonnefooiers', die zich in grotere getale aanmelden dan verwacht. “Waddentrek heeft de diverse rederijen, met klem afgeraden de vaarprogramma's te publiceren. Want als de bonnefooi-groep te groot wordt, zullen ook negatieve verhalen gaan rondzingen.”

Zij zouden kunnen terugkeren met verhalen over boten, die te vroeg of te laat vertrekken, over aankomst in een verlaten haven, waar geen vervoer en accomodaties meer te vinden zijn, waar de keuken 's avonds laat niet meer open is. Deze avonturiers realiseren zich niet dat niet de mens, maar het tij de dirigent van het levensritme in deze streek is. En dat is iets, wat Waddentrek zijn klanten in dit eerste proefjaar graag duidelijk maakt. “We hebben tal van organisatorische en logistieke problemen moeten oplossen”, vertelt Jan IJzerman van Waddentrek. “Het is een ketting met vele schakels. Bagagevervoer, zorgen dat keukens nog open zijn als Waddenhoppers laat arriveren, of de terugkeer regelen van deelnemers naar de oorspronkelijke haven van vertrek, waar de auto staat geparkeerd.” Daartoe heeft Waddentrek regelingen getroffen met openbaar vervoer-instanties en met 35 accomodaties op de diverse eilanden. “Als de logistiek van te voren geregeld is”, aldus IJzerman, “kan de Waddenhopper zijn tijd zo nuttig mogelijk besteden.”

Hij bedoelt dat de Waddenhopper dan kan ontdekken wat de eilanden behalve strand en bier nog meer te bieden hebben. Voor wie het nog niet wist: er kan onder andere een wrakkentocht worden gemaakt, op Vlieland kan men op avonturentocht gaan door de uitgestrekte zandvlakte Vliehors, de 'Sahara van het Noorden' genoemd en naast de flora en fauna is ook de kustverdediging bestudering waard. Op de eilanden geldt een ijzeren wet: men moet zichzelf weten te vermaken. “Sommige passagiers klagen steen en been dat ze zich vervelen”, zoals de hostess op de veerboot van Vlieland naar Terschelling had gezegd. “Die zijn het vermaak van een pretpark gewend. En dat hebben we niet op de eilanden.”

De eilandhopper behoedt zichzelf voor verveling. Die pakt na een of meer dagen de tas weer in, meldt zich in de haven en trekt verder. Die laat zich door allerlei boten van zandvlakte naar moderne haven vervoeren, die ziet de vele gezichten van de Wadden en de verschillen tussen de eilanden. Die trekt hopelijk meer dan twee dagen uit voor een rondgang langs de eilanden. Alleen al, omdat in twee dagen tijd de adembenemende leegte van de Waddenzee niet te bevatten is.