Actueel deelwoord: moederneukend

De eerste les Nederlands is voor mij altijd het zwaarst. Letterlijk, want ik sjouw alle handboeken mee: woordenboeken, stijlboeken en natuurlijk ook het nieuwe Groene Boekje, de Woordenlijst Nederlandse taal. Je moet altijd de bronnen laten zien waarmee je werkt is mij geleerd.

Uit ervaring weet ik dat de meeste studenten, in mijn geval mariniers, zelden het Groene Boekje inzien, laat staan gebruiken. Het boekje gaat gretig van hand tot hand. “Reuze handig”, opper ik, “er staat bijvoorbeeld in hoe de woorden gespeld moeten worden, wat de werkwoordsvormen zijn en wat het meervoud is.”

Plotseling gegniffel en gelach. Is er iets? Zo geestig kan een spellingboek toch niet zijn? “Mevrouw”, roept een opgewonden marinier, “er staat hier moederneukend en moederneukende.” Ik wil het niet geloven, maar tot mijn verbijstering staat het er echt. Tussen moedernaakt en moederonderneming. Wat heeft de redactie er toe gebracht dit woord op te nemen? Is er een normaal weldenkend mens die het gebruikt? Wellicht behoort het tot de jongerentaal en heb ik de afgelopen jaren iets gemist.

Dat er steeds meer Engelse woorden in het Nederlands voorkomen was mij bekend, maar het gaat hier om een letterlijke vertaling en dan ook nog om een tegenwoordig deelwoord. Daarbij hebben we hier te maken met een spellingboek!

Mijn mariniers zijn nu helemaal bij de les. Nederlands is toch interessanter dan zij dachten. Ik lees de inleiding van het Groene Boekje, daarin staat een verantwoording voor het wel of niet opnemen van een woord. In geval van noodzakelijke keuzes wordt het kaf van het koren gescheiden, aldus de redactie. Woorden in de nieuwe Woordenlijst staan er uitsluitend in omdat de lexicoloog ze heeft aangetroffen in het actuele taalgebruik. De actualiteitswaarde van een bepaald woord kan tot opname leiden. Om geselecteerd te worden moet een woord aan een aantal criteria voldoen: het moet ten minste tweemaal voorkomen en dan ook nog in ten minste twee verschillende bronnen. Bronnen zijn bijvoorbeeld dag- en weekbladen, journaalteksten en magazines. Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) te Leiden is de leverancier en de auteur van de Woordenlijst. Het maakt gebruik van een eigen taaldatabank van hedendaags Nederlands. De lexicoloog is dus, als ik het goed begrijp, ten minste tweemaal een zin tegengekomen met het woord 'moederneukend'. Bijvoorbeeld 'al moederneukend stak hij een sigaret op', of 'wat een moederneukende rotdag'. Ik probeer me het voor te stellen.

Een meedenkende marinier weet misschien wel een oplossing. De populaire Nederlandse rapgroep Osdorp Posse met de leadzanger Def P gebruikt dit soort woorden in zijn teksten. De groep zingt zijn moerstaal met Osdorpse invloeden. Wie weet is een van de redacteuren van het Groene Boekje bezeten van rapmuziek. Het lijkt mij inderdaad de enige logische verklaring.