Aeroporti di Roma komt eindelijk in beweging

FIUMICINO, 7 AUG. Je weet al een paar jaar nooit precies waar je terecht komt als je met de auto naar het vliegveld van Rome gaat. Soms rijd je langs het vergrauwde bronzen standbeeld van Leonardo Da Vinci, naar wie de luchthaven is vernoemd.

Andere keren leiden geïmproviseerde wegen je met lange lussen over het uitgestrekte terrein, tussen de bouwputten en de hijskranen door. Steeds vaker word je verrast doordat je toestel vertrekt vanaf een moderne pier en je niet meer eerst een propvolle bus in moet. Daarom mopperen de meeste passagiers niet zo hard. Na decennia nietsdoen is een grootschalige facelift begonnen.

De landingsrechten, het vrachtvervoer, de verkoop van belastingvrije artikelen en de catering wordt allemaal verzorgd door één bedrijf, de Aeroporti di Roma. Tot voor vorig jaar was dat een staatsbedrijf. Jarenlang heeft dat de dynamiek verlamd. Het grootschalige moderniseringsplan dat in het begin van de jaren negentig werd begonnen, kwam traag op gang.

De gedeeltelijke privatisering heeft het bedrijf in een stroomversnelling gebracht, zowel organisatorisch als in zijn doelstellingen. Toen in februari met een concert en veel ander vertoon de nieuwe internationale pier in gebruik werd genomen, met president Oscar Luigi Scalfaro als eregast, zei managing director Gaetano Galia dat hij haast wil maken. Vóór het einde van volgend jaar moet 49 procent van Aeroporti di Roma op de beurs genoteerd zijn - juridische obstakels verhinderen dat het op korte termijn meer is. En vóór het jaar 2000 moeten de belangrijkste vernieuwingen zijn doorgevoerd.

Dat jaar hangt als dreigend boven het vliegveld van Rome en heel de Eeuwige stad. Paus Johannes Paulus heeft 2000 uitgeroepen tot een heilig jaar en de katholieken in de wereld uitgenodigd om dat met hem in Rome te komen vieren. Over het jaar heen worden dertig miljoen pelgrims verwacht, per bus, trein en vliegtuig.

Verwacht wordt dat het vliegveld in dat jaar tegen de vijf miljoen extra passagiers te verwerken krijgt. Vorig jaar hebben er ongeveer 21 miljoen mensen naar of via het vliegveld Leonardo Da Vinci gereisd. In het jaar 2000 zullen dat er naar schatting dertig miljoen zijn.

In principe is er geld om het grootste deel van het verlanglijstje af te werken. Rome hoopt twee vliegen in één klap te slaan. De investeringen die de komende drie jaar worden gedaan voor het jubeljaar 2000 moeten de kandidatuur van Rome voor de Olympische Spelen van het jaar 2004 versterken.

De totale verbouwing moet ongeveer 1,2 biljoen lire kosten, tegen de 1,4 miljard gulden. Twee derde daarvan komt uit de schatkist - het zijn fondsen die al eerder beschikbaar zijn gesteld maar nooit zijn uitgegeven. De resterende vierhonderd miljard lire moet Aeroporti di Roma op de kapitaalmarkt zien te vinden.

Overigens zal een klein gedeelte van dit bedrag ook worden besteed aan het vliegveld Ciampino, aan de zuidoostkant van Roma, langs de via Appia. Ook Ciampino valt onder Aeroporti di Roma. Het is een veel kleiner vliegveld, dat ingeklemd ligt tussen de buitenwijken en de Castelli, de heuvels buiten Rome waar de witte Frascati wijn vandaan komt. Ciampino wordt voornamelijk gebruikt voor charterreizen en vluchten van hoogwaardigheidsbekleders. Vorig jaar verwerkte Ciampino ongeveer 800.000 passagiers.

Wegens zijn ligging heeft Ciampino vrijwel geen uitbreidingsmogelijkheden. Het vliegveld Leonardo Da Vinci heeft in dat opzicht minder problemen. Een groot deel van de aanvliegroute gaat over landbouwgrond. De vliegtuigen die opstijgen zitten vrijwel meteen direct boven zee. De overlast voor het nabijgelegen havenstadje Fiumicino, dat zijn naam aan de bagagecode FCO voor Rome heeft ontleend, is daarom nauwelijks een politiek onderwerp.

Uitbreiding van het aantal landingsbanen is voorlopig niet aan de orde. Het vliegveld heeft er nu drie, waarvan er twee net zijn opgeknapt en de derde binnenkort aan de beurt is. Die kunnen de 200.000 vliegtuigen per jaar redelijk verwerken. Een woordvoerder van Aeroporti di Roma zegt dat Fiumicino zeker tot het jaar 2005 met de huidige drie banen uit de voeten kan. Er is onlangs een project gepresenteerd om voor de kust een nieuwe landingsbaan te bouwen, maar dat is vooralsnog niet serieus genomen.

Bij de moderniseringsplannen van Fiumicino gaat het vooral om meer pieren, snellere verwerking van de bagage en betere bereikbaarheid per auto. Sinds de wereldkampioenschappen voetbal van 1990 is er een treinverbinding - al blijven de spoorwegen er tot groot genoegen van de taxichauffeurs moeite mee houden om die tot tevredenheid van de reizigers te laten functioneren.

Er loopt al langer een vierbaans autosnelweg vanaf het vliegveld de stad in. Voor het jaar tweeduizend moet dat een zesbaansweg worden. Dat is een keuze die niet overal met instemming is ontvangen. Verbetering van de treinverbinding met Rome zou de druk op het verkeer in de hoofdstad kunnen verlichten.

Met een nieuwe internationale vertrekhal, een geautomatiseerd systeem voor de verwerking van de bagage en een hoognodig hotel voor reizigers die moeten overnachten, wil Rome zich bij de tijd brengen. Het management van Aeroporti di Roma wil het lot van zijn bedrijf zoveel mogelijk loskoppelen van dat van de noodlijdende nationale luchtvaartmaatschappij Alitalia. Vroeger begonnen de twee symbolen met dezelfde gestileerde A, maar dat was toen Alitalia nog mede-eigenaar was. Alitalia had dringend geld nodig en heeft daarom vorig jaar zijn belang van 56 procent in Aeroporti di Roma verkocht aan een groep banken. De maatschappij kreeg daarvoor 416 miljard lire, rond de 450 miljoen gulden, een bedrag dat als vrij hoog werd beschouwd. Na enige herschikking van de aandelen is nu 48 procent in handen van Fintecna, een dochter van de staatshoudstermaatschappij IRI, die ook eigenaar van Alitalia is. Een consortium van Italiaanse en buitenlandse banken heeft de resterende 52 procent.

Alitalia wankelt nog steeds aan de rand van de financiële afgrond, maar met Aeroporti di Rome gaat het beter. Om dat te onderstrepen heeft het vliegveld zich begin vorige maand een eigen hoofdletter gegeven. Managing director Galia gebruikt graag het beeld van een grote stad waar iedere dag 150.000 mensen werken, aankomen of vertrekken. Die stad draait met winst. Vorig jaar behaalde Aeroporti di Roma bij een omzet van 978 miljard lire, ongeveer 1,06 miljard gulden, een nettowinst van ongeveer 5,5 procent. Voor dit jaar wordt gerekend op een winst van 6,5 procent op een omzet van 1048 miljard lire.

Van die omzet was 56 procent afkomstig van vliegveldrechten en andere aeronautische dienstverlening. Meer dan 27 procent komt van belastingvrije artikelen en catering, terwijl 17 procent afkomstig is van de restauratie en andere dienstverlening op het vliegveld.

Aeroporti di Rome wil graag zijn vliegveldkennis ook elders te gelde maken. Op 23 mei is een statutenwijziging van kracht geworden die het mogelijk maakt dat het bedrijf zijn activiteit uitbreidt tot andere vliegvelden in Italië en naar het buitenland. Eén wens staat nu bovenaan de verlanglijst van het management: instelling van een overkoepelende instantie, een Authority, waar alle bevoegdheden samenkomen die nu zijn verdeeld over een hele reeks ministeries, staatsbedrijven en particuliere ondernemingen. Want de logge bureaucratie blijft, zoals in zoveel moderniseringsplannen in Italië, het grootste obstakel voor verdere groei.