Verplegers ontevreden over loon en toeslagen in nieuwe CAO

DEN HAAG, 6 AUG. Het was de tweede werkonderbreking in één week. Gisteren legden enkele verpleegkundigen en verzorgenden in het psychiatrisch ziekenhuis Duin en Bosch in Castricum het werk gedurende een uur neer.

In de middag werd de overdracht aan de collega's geschrapt. Vorige week maandag blokkeerde personeel van het algemeen psychiatrisch ziekenhuis Brinkgreven in Deventer de ingang van het gebouw waar de directie zetelt. Reden: onvrede over de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (CAO).

Die onvrede richt zich vooral op twee onderdelen: het achterblijven van de lonen bij de salarissen in het bedrijfsleven en de afschaffing van enkele toeslagen voor onregelmatig werk. In de nieuwe CAO (voor 320.0000 werknemers) staat dat de lonen in de komende twee jaar met 2 procent zullen stijgen. Een deel (1,5 procent) wordt aan het begin van 1997 uitgekeerd, het restant volgt in de loop van dat jaar. Ter vergelijking: de gemiddelde loonstijging in de industrie bedraagt op basis van 74 al afgesloten CAO's 2,4 procent voor één jaar.

Wel krijgen de werknemers in de ziekenhuizen nog dit jaar een eenmalige uitkering van 2 procent. Helemaal zo gek nog niet, meent adjunct-directeur F. de Vries van de werkgeversorganisatie, de Nederlandse Zorgfederatie (NZF). Bovendien voeren de werkgevers en de vakbonden collectieve arbeidsduurverkorting door. Het personeel gaat 36 uur werken, maar krijgt voor 38 uur betaald. Daarmee bedragen de kosten voor deze CAO volgens De Vries 7,5 procent in twee jaar tijd. “Als dat niet markconform is”, verzucht hij.

De beroepsorganisatie NU'91 vindt het een schande. De categorale vakbond, die zich steeds heeft ingezet voor een 'marktconforme loonontwikkeling', wijst erop dat verpleegkundigen de afgelopen twee jaar genoegen moesten nemen met 0 procent. Ze hadden een structurele loonsverhoging al dit jaar in plaats van in 1997 verwacht.

De leden van NU'91 zeggen sigaren uit eigen doos te signaleren. De collectieve verkorting van de werkweek van 38 naar 36 uur bijvoorbeeld, waarvoor vooral de FNV-bond Abvakabo zich sterk heeft gemaakt, geheel volgens de lijn die de vakcentrale FNV zijn bonden heeft voorgehouden. “Het klinkt mooi, maar er staat iets tegenover”, aldus Van Litsenburg. Zo worden de toeslagen voor onregelmatig werk tussen 18.00 uur en 20.00 uur doordeweeks en van 08.00 tot 12.00 uur op zaterdag afgeschaft. Sommige verpleegkundigen en verzorgenden leveren daardoor een tientje per maand in, anderen ruim honderd gulden, zegt Van Litsenburg.

In het magazine Verpleging Nu wijst onderhandelaar M. Dekker van NU'91 erop dat de beperking van de onregelmatigheidstoeslag “maar 0,9 procent oplevert, terwijl invoering van de 36-urige werkweek 5,5 procent van de loonsom kost”. Die kosten worden volgens NU'91 vooral veroorzaakt door herbezetting van de arbeidsplaatsen die vrijkomen bij invoering van de collectieve arbeidsduurverkorting.

Kosten, waar de beroepsorganisatie vervolgens zelf weer vraagtekens bijzet. Van Litsenburg: “Wij vrezen dat directies van instellingen de opengevallen plaatsen niet of slechts ten dele zullen opvullen.” In dat geval gaat de werkdruk omhoog. “Patiënten zijn nu eenmaal geen auto die je morgen ook kunt afmaken. Je laat de po niet ogenblikkelijk uit je handen vallen. Dat is eigen aan de beroepsgroep.”

Adjunct-directeur De Vries van de NZF wijst echter op het 'plan' dat alle instellingen moeten maken om de vrijgekomen uren in te vullen. En als zij verzuimen? “De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht. Zij moeten de naleving controleren”, aldus De Vries.

De collectieve arbeidsduurverkorting geldt ook voor de part-timers: 64 procent van de verpleegkundigen en verzorgenden in de ziekenhuizen. Van Litsenburg van NU'91 noemt een voorbeeld: een verpleger met een contract voor twintig uur gaat terug naar achttien uur. Daarna wordt het contract opgeplust: hij blijft twintig uur werken en krijgt ook voor twintig uur betaald. Het uurtarief valt zodoende voor de deeltijdwerker hoger uit.

Toch denkt NU'91 dat ook de part-timer tot actie bereid is. “Zij weten ook dat, als de werkgever eenmaal aan de onregelmatigheidstoeslag heeft gezeten, niets hem tegenhoudt die toeslag over twee jaar verder te beperken.” Maar acties, zoals in Deventer en Castricum, komen nog nauwelijks verder dan het stevig over elkaar vouwen van de armen als de overdracht moet worden geschreven. Ook al omdat de vakbonden Abvakabo en CFO de CAO wel hebben ondertekend. En zij zijn groter, mede omdat ze ook de niet-verzorgenden vertegenwoordigen.

“Toch blijven acties niet uit”, zegt Van Litsenburg. In ziekenhuizen in Amsterdam, Nijmegen en Leiden zouden ze in voorbereiding zijn. Ze moeten de eis van NU'91 om de onderhandelingen over de CAO te heropenen, kracht bijzetten. Die kans is klein, omdat vijf van de zes aangesloten NZF-verenigingen al met de CAO akkoord zijn.

Maar in afwachting van het officiële antwoord van de NZF kan de beroepsorganisatie NU'91 de acties echter alleen “moreel” ondersteunen. De werkgevers, die eigenlijk voor afgelopen vrijdag hadden moeten antwoorden, hebben inmiddels extra tijd gevraagd. En gekregen. Tot 16 augustus.

    • Yaël Vinckx