Ultimatum tot zeven uur uitgesteld; EU blijft praten over crisis Mostar

MOSTAR, 5 AUG. De Europese Unie blijft ook twee dagen na het verstrijken van haar ultimatum tegen de Bosnische Kroaten proberen de crisis rond Mostar door overleg op te lossen. Het ultimatum aan het adres van de Bosnische Kroaten is opgeschort tot zeven uur vanavond.

Het conflict tussen de Bosnische Kroaten en de moslims in Mostar is een acute bedreiging van het vredesproces. De EU heeft gedreigd het bestuur over Mostar op te geven als de Bosnische Kroaten hun boycot van de pasgekozen gemeenteraad van Mostar handhaven; als de EU Mostar verlaat, wordt de verdeling van de stad bestendigd en een nieuwe hindernis opgeworpen voor de Bosnische verkiezingen van 14 september.

Vannacht liep overleg over de eis van de EU opnieuw vast. Vervolgens werd bekendgemaakt dat de EU uur vanochtend zou beslissen over haar dreigement uit Mostar te vertrekken. Maar later vanochtend kwam in Mostar toch weer intensief overleg op gang. Volgens bronnen in Brussel wil de EU hoe dan ook vóór zeven uur vanavond een akkoord; als dat er niet komt, wil ze haar dreigement waarmaken en het bestuur over Mostar opgeven.

Vanmiddag werd vanuit Mostar door de Kroaten gemeld dat er een akkoord op tafel lag, dat alleen nog maar moest worden getekend. Volgens een Kroatische woordvoerder was zijn partij bereid het laatste voorstel van de EU, waarover gisteren was overlegd, alsnog te ondertekenen. Maar even later kwam de melding dat het overleg toch weer was vastgelopen.

De HDZ, de partij van de Bosnische Kroaten, boycot de gemeenteraad uit protest tegen vermeende onregelmatigheden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 30 juni. De EU heeft die klacht afgewezen. Bij de verkiezingen kreeg de HDZ alle zestien zetels in de raad die waren gereserveerd voor de Kroaten. De belangrijkste moslim-partij, de Partij van Democratische Actie, won de zestien moslim-zetels èn de vijf zetels die in de raad van Mostar voor de Serviërs waren gereserveerd.

Het hele weekeinde is overlegd over het probleem van de Kroatische boycot en het ultimatum van de EU. Vrijdag zette president Clinton in Washington de Kroatische president Franjo Tudjman onder zware druk. Na dat gesprek stuurde Tudjman zijn ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie, Mate Granic en Gojko Susak, naar Split, waar ze langdurig spraken met de leiders van de Bosnische Kroaten.

Dat overleg resulteerde zaterdag in de indiening, door de Bosnische Kroaten, van een compromis-voorstel dat Sir Martin Garrod, de EU-bestuurder van Mostar, werd overhandigd. Dit voorstel werd echter verworpen en zaterdag om middernacht verstreek het ultimatum van de EU zonder dat de Kroaten hun boycot van de gemeenteraad hadden opgeheven.

Maar ook gisteren en vannacht werd nog lang overlegd tussen Garrod, de Bosnische Kroaten en de leiders van de moslims van Mostar. Gisteravond overhandigden de Kroaten Garrod een tweede compromis-voorstel. Volgens de Kroatische minister van Buitenlandse Zaken Granic beloofden de Bosnische Kroaten hun boycot van de gemeenteraad op te schorten totdat het Bosnische Constitutionele Hof uitspraak doet over hun klacht over verkiezingsfraude bij de gemeenteraadsverkiezingen van 30 juni.

Pagina 4: EU blijft praten over crisis Mostar

Volgens minister Granic was het voorstel het resultaat van telefonisch overleg met de Kroatische leiders in Zagreb, de Amerikaanse gezant Kornblum en de Duitse minister Kinkel.

Het radiostation van de Bosnische Kroaten meldde dat de Kroaten in hun compromisvoorstel wel de voorwaarde stelden dat de gemeenteraad niet bijeenkomt tussen 8 augustus, als een nieuwe burgemeester van Mostar wordt gekozen, en de uitspraak van het Constitutionele Hof over hun klacht over verkiezingsfraude. De moslims lieten weten dat zij dit plan alleen zouden kunnen accepteren als er een tijdslimiet wordt verbonden aan de uitspraak van het Constitutionele Hof. Op die eis wilden de Kroaten niet ingaan. Vanochtend in alle vroegte mislukte aldus het overleg. “We hebben geen akkoord en geen verzoening”, aldus Garrod.

Gisteren, voordat het tweede compromisvoorstel was ingediend, maakte Garrod duidelijk dat de EU niet van plan was haar ultimatum in te slikken of af te zwakken. Hij zei “diep teleurgesteld” te zijn over de houding van de Bosnische Kroaten. Het vertrek van de EU uit Mostar, aldus Garrod, heeft “zeer ernstige consequenties”. “Ik ben zeer bezorgd dat de stad weer geheel verdeeld raakt, dat de politiemacht weer uiteenvalt, dat de bewegingsvrijheid wordt beperkt. Er zijn verder implicaties voor de [moslim-Kroatische] federatie in Bosnië, en extreem serieuze implicaties voor de verkiezingen in september, voor het vredesakkoord van Dayton en voor het vredesproces in Bosnië.” De 'vredescoördinator' in Bosnië, Carl Bildt, dreigde gisteren Kroatië met gevolgen voor “de algehele relatie tussen Kroatië en de buitenwereld” als de Bosnische Kroaten niet alsnog zouden inbinden.

De bezwaren van de Bosnische Kroaten zijn volgens hun critici vooral ingegeven door hun woede over het feit dat de moslim-partij van de Bosnische president Izetbegovic de vijf voor de Serviërs gereserveerde gemeenteraadszetels in de wacht heeft gesleept. Daardoor hebben de moslims 21 zetels in de raad en de Kroaten maar zestien. De Kroaten zelf zeggen dat er verkiezingsfraude is gepleegd. Zo zouden door inwoners van Mostar die hun stem in Bonn hebben uitgebracht 26 stembiljetten méér zijn ingeleverd dan er kiezers ingeschreven stonden. Ook beweren de Kroaten dat in Bern achtduizend stembiljetten spoorloos zijn verdwenen. De EU heeft de klachten afgewezen. (Reuter, AP, AFP)