'Een Duits punkfeest is niet te verbieden'

BREMEN, 5 AUG. Opgesloten tussen een paar dranghekken en de zijkant van het stationsgebouw zitten, liggen en staan ongeveer vijftig punks. Ze dragen zwarte, gescheurde kleren, kettingen, leren banden, neusringen, groene en rode hanenkammen. Voor de hekken houden tien agenten de wacht in hun groene uniform. Ze staan wijdbeens en zwijgen. De hoek stinkt naar urine.

De opgesloten punks rammelen aan de hekken en iemand heft een kreet aan: “Befehl ist Befehl! Befehl ist Befehl!” Iedereen doet mee, ze schreeuwen het de agenten in het gezicht. Die vertrekken geen spier. Ze hebben maar één taak: zorgen dat niemand ontsnapt uit deze provisorische gevangenis en dat iedereen straks de stad weer verlaat.

Ten minste zeshonderd aspirant-deelnemers aan de 'Chaos-dagen' zijn dit weekeinde voor het jaarlijkse punkfestijn uitgeweken naar de Noordduitse stad Bremen.

Vrijdagavond ontstond daar een rel toen zo'n 250 punks de politie bekogelden met stenen en vuurwerk. Zes agenten raakten gewond en een politieauto vloog in brand. De politie arresteerde 74 punkers.

Zaterdagnacht pakte de politie nog zo'n 70 punks en 'autonomen' op, die agenten op een kruispunt met bierflessen hadden bekogeld. Niemand raakte gewond en de punkers zijn zondagochtend vrijgelaten.

De punkers waren uitgeweken naar Bremen omdat Hannover, waar zij al 14 jaar het Chaos-feest vieren, dit jaar hermetisch was afgesloten door de politie. Zesduizend agenten van de lokale en nationale politie werden daar ingezet om te voorkomen dat de binnenstad van Hannover net als vorig jaar het toneel zou worden van omvangrijke rellen. Toen vielen onder de 'Chaoten' en de politie ongeveer 500 gewonden. Het feest werd voor het eerst door de rechter verboden. Een punkfeest is niet te verbieden, want de Duitse punkbeweging vindt altijd wel een uitweg, vertelt Julian (roze hanenkam, gescheurd hemd).

Hij maakte met twee vrienden uit Saarbrücken een reis van vijfhonderd kilometer voor de Chaos-dagen in Noord-Duitsland. Reden: “Punks ontmoeten, die net als ik vinden dat Duitsland te fatsoenlijk is. Het is een repressieve staat. Niets mag, veel moet.”

Wat bezielt de punkbeweging anno 1996 nog? “Punk is niet ouderwets”, zegt Julians vriend, Christian (groene hanenkam), “Punk is een way of life. De punkmode is over, maar de echte punker, die met zijn uiterlijk de slechte samenleving een spiegel wil voorhouden, leeft.” Christian haat de staat, de politie en de fatsoenlijke burger. Kan hij die opvattingen tot zijn zestigste volhouden? “Ik ga op mijn dertigste dood. Als ik niet word vermoord door een neonazi, drink ik mezelf wel dood.”

Ondanks het verbod op de Chaos-dagen verwachtte de Duitse politie dat punkers, 'autonomen' en neonazi's uit alle hoeken van het land vanaf donderdag naar Hannover zouden trekken.

Pagina 5: 'Wij willen ons onderscheiden van de massa'

De veiligheidsmaatregelen liegen er niet om: helikopters vliegen al enkele dagen boven de stad, voor elke etalage staat een agent. Op alle uitvalswegen staan politiebusjes, op elk perron op het station wachten zo'n tien leden van de 'Bondsgrensbewaking' passagiers op. De politie-inzet kost ongeveer tien miljoen mark.

Wie een hanenkam of geverfd haar heeft, een ring door zijn neus of gaten in zijn kleren wordt naar zijn legitimatiebewijs gevraagd. Op grond van een verschijningsverbod dat 26 juli inging en tot 6 augustus geldt, kunnen deze jongeren uit Hannover en Bremen worden geweerd. Wie geen gehoor geeft aan de oproep naar huis te gaan, wordt naar de trein gebracht door agenten. Dit levert op het perron waar de trein van Hannover richting Bremen rijdt even verwarring op: wat te doen met punks die wonen tussen die twee steden? De kans bestaat dat ze doorreizen naar Bremen, want daar verzamelen de punks zich nu. Twee jonge agenten, die twee punks begeleiden, overleggen geruime tijd. Ze besluiten dat de collega's in Bremen het bij aankomst van de trein maar moeten oplossen.

Julian en zijn vrienden mochten Hannover niet in en zijn naar Bremen gereden. Hij heeft zojuist zijn legitimatie bij de Bremense politie moeten inleveren. Hij lurkt aan een fles bier en laat een boer. Het verbaast hem niet dat het grote chaos-geweld van vorig jaar tot nu toe is uitgebleven. “Wij komen niet om te vechten”, zegt hij “maar om punks te ontmoeten en te feesten, meer niet.” Volgens hem provoceerde de politie vorig jaar de jongeren, “net zoals ze vrijdagavond deden.”

De Bremense politiechef Gebeat bestrijdt dit. “Wij zijn hier uitsluitend om de orde te handhaven, kennelijk kunnen deze jongeren (hij kijkt misprijzend naar een punk een paar meter verderop) niet tegen orde.” Het liefst zou hij zien dat ze rustig naar huis gingen, dan hoefden hij en zijn mannen niet 24 uur te werken. “Maar ja, ik denk dat de ouders van deze kinderen hen niet eens meer thuis willen hebben.”

Hij heeft van de Duitse punkbeweging persoonlijk een analyse gemaakt: “Deze jongeren zijn niet zo stabiel. Omdat veel van de jeugd zich onzeker voelt in dit verenigde Duitsland komen er weer nieuwe punks bij. Ze zien neo-nazi's uit Oost-Duitsland met wie zij zich niet willen identificeren, maar laten zich in feite op dezelfde wijze meeslepen. Door muziek, het groepsgevoel en drank.” Gebeat weet niet of de autoriteiten in Nedersaksen de enorme, dure politie-inzet jaarlijks kunnen volhouden. De burgers in Bremen stellen zo veel agenten op straat (ongeveer 2.000) in elk geval niet op prijs, zegt hij. “Bremen is altijd links geweest. We krijgen dit weekeinde voortdurend commentaar van met name oudere mensen. Ze roepen dat ze niet graag zoveel groene uniformen op straat zien.”

Sycke (18) en Alex (19) uit Osnabrück onderschrijven de analyse van Gabeat niet volledig. Ze zitten op de grond bij het station Bremen en riskeren arrestatie als ze naar buiten gaan. Van neo-nazi's moeten ze niets hebben, dat klopt, maar labiel zijn ze niet, zeggen ze. Alex: “Punk is een individuele vorm van verzet. We willen ons met ons uiterlijk onderscheiden van de Duitse massa.” Dat hun individualisme twijfelachtig is, omdat ze allemaal een verdacht vergelijkbaar uiterlijk hebben, verwerpen ze. “We hebben gewoon dezelfde smaak. We zien er ruw, vies en agressief uit omdat deze samenleving ruw, vies en agressief is. Er is werkloosheid, er zijn veel daklozen, maar de fatsoenlijke burgers trekken zich daar niets van aan. Wij wel. Duitsland is nog steeds een nazi-staat, alleen zien weinigen dat onder ogen.” Het bewijs? “Het rechteroog van de politie is slechtziend. Als de neo-nazi's iets doen, treedt ze niet op. En wij mogen deze week niet eens over straat, ook al doen we niets.” Politiechef Gabeat wil van het laatste verwijt niets weten. “De Duitse politie huivert even zeer voor neo-nazi's als voor agressieve punks.” Veel mensen, verzucht hij, zouden de Muur terugwillen.

De punkmode, die in de tweede helft van de jaren zeventig grote bekendheid kreeg onder aanvoering van de punkband de Sex Pistols, is in Europa nagenoeg verdwenen. Alleen in Duitsland en Engeland zijn nog enkele duizenden te vinden. Ze luisteren naar bands als Slime, The Exploited, de Duitse Terrorgruppe en Wizo. De Sex Pistols zijn in elk geval niet meer 'echt' genoeg, vinden de punks in Bremen. Sycke: “Ze zijn onlangs weer begonnen, maar zijn nu commercieel. Een echte punk is dat niet voor het geld.” Dat er in Nederland nog maar een handjevol punks is, is logisch vinden Alex en Sycke. “In Nederland hoeven jongeren zich niet te verzetten, alles mag. Er is bijvoorbeeld veel hasj.” Ze lachen smakelijk.

Veel Duitse bladen en de lokale televisie omroep plaatsten de afgelopen dagen kanttekeningen bij het tijdelijke verschijningsverbod op grond van een punk-uiterlijk. Zij vinden het een ondemocratische maatregel.

Het levert in de loop van het weekeinde dan ook licht absurde situaties op. Zo wordt Taggi uit Hamburg aangehouden met zijn vrienden omdat zij neusringen en hanenkammen hebben. Zij hebben gedronken terwijl ze reden, maar daar reppen de agenten niet over. “We zijn punk en dùs mogen we hier niet zijn. Het overige maakt niet uit.”

Ook Mat (18) moet met zijn drie vriendinnen Hannover verlaten. Hij ziet eruit alsof hij zich nog niet een keer per week hoeft te scheren. “Ik ben onschuldig, wat is dit voor land?”

Volgens hem heeft de politie zijn grunge-uiterlijk (ook deels geschoren hoofd en gaten in kleding) verward met dat van een punk. “Ze wijzen naar de gaten in mijn schoenen, terwijl ik juist naar Hannover was gekomen om nieuwe schoenen te kopen.”