Duitsland twijfelt aan uitlevering door Italië van Priebke

BONN, 5 AUG. Duitsland is weliswaar van plan Italië om uitlevering te vragen van de 83-jarige vroegere SS-kapitein Erich Priebke, maar of het daartoe werkelijk komt is voor veel juristen twijfelachtig.

De verontwaardiging over het feit dat een Italiaanse militaire rechter Priebke, die maart 1944 deelnam aan de executie van 335 burgers als represaille voor een aanslag die 33 militairen het leven kostte, vorige donderdag vrijsprak wegens verjaring van dat misdrijf, is echter ook in Duitsland alom zó groot dat alle politieke partijen het eens zijn met een uitleveringsverzoek. Het heeft er zelfs iets van dat het verzoek vooral is gedaan wegens de publieke en politieke druk in Duitsland zelf, en niet is ingegeven door de overtuiging dat Priebke straks metterdaad voor de rechter kan worden gezet in Dortmund, waar al lang een internationaal arrestatiebevel tegen hem was uitgevaardigd.

Een woordvoerder van het ministerie van justitie in Bonn heeft er vrijdag al op gewezen dat Priebkes uitlevering onmogelijk wordt indien zijn vrijspraak in Italië in hoger beroep wordt bevestigd. Volgens hem verbiedt het Europese uitleveringsrecht het om iemand voor hetzelfde vergrijp meer dan eenmaal te berechten. Dit ne bis in idem-beginsel (men kan niet opnieuw terechtstaan voor een zaak die, inclusief het oordeel van een rechter, afgehandeld is) is ook in art. 103, lid 3 van de Duitse grondwet vastgelegd. Volgens de voorzitter van de strafrechtcommissie van het Duitse openbaar ministerie, Widmaier, komt daar nog iets bij. Namelijk, zoals hij het zei: “Italië zal niemand uitleveren wegens een misdrijf dat volgens daar geldend recht verjaard is. Mijn prognose is daarom dat Priebke niet zal worden uitgeleverd.”

Het officiële Duitse uitleveringsverzoek kan pas worden gedaan als de toelichting op het vonnis van de Italiaanse rechter bekend en bestudeerd is en de zaak ook in hoger beroep is afgehandeld. Naar het lijkt moet dat omstreeks midden september het geval zijn. De militaire rechter in Rome had het feit dat Priebke maart 1944 op bevel handelde - bevelsontvanger was - belangrijk genoemd voor zijn conclusie inzake verjaring. De SPD en de Groenen zijn juist over die conclusie verontwaardigd omdat zij Priebke, die persoonlijk enkele Italiaanse burgers executeerde en bovendien volgens hen door zijn rang als kapitein in de positie was om zo'n bevel te weigeren, als een “(mede)dader” zien. De SPD-Bondsdagspecialiste Herta Däubler-Gmelin noemde de verjaringsconclusie van de Italiaanse rechter daarom “troosteloos”. Nu wreekt zich dat Duitsland in de jaren vijftig nazi-daders niet krachtiger heeft vervolgd, zei zij.

Ook Simon Wiesenthal, leider van het joodse documentatiecentrum in Wenen, meent dat Priebke al in de jaren vijftig had kunnen worden vervolgd, en wel als dader en niet als bevelsontvanger. Hij noemde het vonnis van de Italiaanse rechter “problematisch”.