'Bonfrère Jo' middelpunt van Nigeriaans voetbalfeest

Nigeria is de eerste olympische voetbalkampioen uit Afrika. In Athens versloeg het team zaterdag Argentinië, met 3-2. Aan de zege van de Afrikaanse kampioen van 1994 zit een Nederlands tintje: trainer van Nigeria is Jo Bonfrère, voormalig voetballer van MVV.

ATHENS, 5 AUG. Het grauwe lint van blik dat de invalswegen van Athens binnenstroomde, hoofdzakelijk uit de richting van Atlanta, werd opgefleurd door vlaggen. Het wit en lichtblauw van Argentijnse voetbalfans versus het overvloedige groen en wit van Nigeria. Eindbestemming was de olympische voetbalfinale tussen beide landen, in het Sanford Stadium van de Georgia Bulldogs.

De Nigeriaanse aanhang was groot. Vooral in de hoofdstad van Georgia wonen en werken veel Nigerianen. Van taxichauffeurs tot artsen en advocaten. Charles bijvoorbeeld. Hij werkt in een ziekenhuis in Atlanta en is getrouwd met een Belgische vrouw, die hij overhield aan zijn tienjarig verblijf in Antwerpen. In een stampvolle hamburgertent gaf hij zijn prognose prijs, met Vlaams accent. “We gaan winnen. Zeker weten. We hebben nu één gouden medaille, bij het verspringen, straks zijn het er twaalf. Het wordt 3-2.”

Toen Emmanuel Amunike een paar minuten voor het einde het winnende doelpunt maakte, rende hij naar de zijlijn. Naar de man die hem vertrouwen heeft geschonken en hem in de slotfase in het elftal bracht: Jo Bonfrère, in Nigeriaanse voetbalkringen ook wel 'Bonfrère Jo' genoemd. “Coach”, zei een uitgelaten Amunike. “Dit doelpunt is voor jou en voor niemand anders”. De Maastrichtenaar die zaterdagmiddag in Athens zijn team en dat van collega Daniel Passarella reclame zag maken voor aanvallend voetbal, zal die woorden niet licht vergeten.

Amunike speelde geen goed toernooi, oordeelde Bonfrère na afloop van de spectaculaire finale. De avond voor de wedstrijd en de ochtend ervoor had de bondscoach de 25-jarige speler van Sporting Lissabon even apart genomen voor een goed gesprek. Bonfrère bracht de reserve in het veld, hij werd er royaal voor terugbetaald. Amunike bepaalde de eindstand op 3-2, precies zoals supporter Charles had voorspeld. Tijdens hun ereronde over het veld droegen de spelers een groot bord met zich mee, met de boodschap: America, thanks for your support. We love you all. Was getekend: Nigerian Eagles 1996.

Nadat Nigeria eerder in de week verrassend en op indrukwekkende wijze Brazilië met 4-3 had verslagen, zette het Afrikaanse team met de Nederlandse coach de kroon op het werk. Nooit eerder waren Afrikaanse voetballers op de Olympische Spelen verder gekomen dan de derde plaats. Ghana won vier jaar geleden brons in Barcelona.

Argentinië liet de kans liggen om voor het eerst hoger te eindigen dan de tweede plaats die in 1928 werd behaald, in Amsterdam. Uruguay was daar de laatste olympische kampioen van buiten Europa. De Nigerianen schreven in Athens dus in meer dan één opzicht voetbalgeschiedenis.

Toen Nigeria al in de tweede minuut tegen een 1-0 achterstand aankeek, maakte niemand in het Afrikaanse kamp zich daar al te grote zorgen over. Waren de Nigerianen in de halve finale tegen Brazilië ook niet teruggekomen van een 3-1 achterstand? Onder leiding van scheidsrechter Pierluigi Collina zou de geschiedenis zich herhalen.

Na een voorzet van rechts kopte Lopez de bal onhoudbaar voor doelman Joseph Dosu in het doel. In de 28ste minuut zagen bijna negentigduizend toeschouwers hoe een hoekschop van ex-Ajacied Nwankwo Kanu hard in het net werd gekopt door Celestine Balayaro. Voordat de speler van Anderlecht gelijkmaakte, had Tijani Babangida al een keer op de paal geschoten. Na zijn doelpunt maakte Balayaro een acrobatische sprong door het luchtruim, waarmee hij in de Georgia Dome in aanmerking had kunnen komen voor een olympische turnmedaille.

Argentinië liet voor rust nog een aantal scoringskansen liggen. Het frisse, technisch hoogstaande voetbal van de Nigerianen gaf uiteindelijk de doorslag. In de tweede helft kwam Nigeria uit een door Ariel Ortega versierde strafschop op 2-1. Crespo schoot volgens het boekje in. Bij een handsbal van een Argentijnse verdediger aan de andere kant van het veld onthield arbiter Collina de Nigerianen een strafschop.

De Argentijnen werden bij vlagen weggetikt en hadden veel overtredingen nodig om de oprukkende Nigerianen te stoppen. In de 77ste minuut kopte Kanu de bal door, schoot Oruma finaal over de bal heen en zorgde Amokachi uit stand voor de gelijkmaker, 2-2. De Afrikanen roken hun kans en gingen voor een herhaling van de stunt tegen de Brazilianen. In de 89ste minuut maakte Amunike de treffer die een continent bevrijdde. Dat het een buitenspeldoelpunt betrof, was Afrika een zorg.

Na afloop spraken Babangida en Kanu obligate teksten. Natuurlijk waren ze blij met hun zege. Een glunderende Babangida liet weten dat hij vandaag naar Nederland vertrekt en zich zo snel mogelijk bij Ajax zal melden.

Bonfrère hulde zijn toekomst in nevelen. Hij lag dit voorjaar om financiële redenen in de clinch met de Nigeriaanse voetbalbond, hij kwam terug naar Nederland maar koos uiteindelijk toch weer voor Lagos. “Omdat ik vertrouwen had in de spelers en zij in mij.” In Lagos trof hij opnieuw een zeer kritische pers. En die heeft veel invloed in Nigeria, aldus Bonfrère. “Zij vonden dat ik mijn selectiebeleid, opstelling en speelwijze moest veranderen.”

Ook na de eerste wedstrijd in het olympisch toernooi werd Bonfrère voorgehouden dat hij alles verkeerd deed. Zijn wraak was zoet. En dat mocht hij de betrokken journalisten graag inwrijven. In Athens weigerde hij vragen van de Nigeriaanse pers te beantwoorden, wat de veelal in traditionele Afrikaanse kledij gestoken pers deed uitroepen: “We are not animals.”

Bonfrère zou in elk geval eerst naar Limburg terugkeren. Of hij dan teruggaat naar Nigeria? “Dat moeten we nog afwachten.” Hoe lang zijn contract als bondscoach loopt? “Nog lang.” Van de spelers mag hij blijven. “Hij kent ons en wij kennen hem”, zei Sunday Oliseh, verdedigend middenvelder bij FC Köln. “Bonfrère Jo is een goede coach.”