Voetbalshow voor de generaal

De herinneringen aan verkeersopstoppingen in de Nigeriaanse hoofdstad Lagos zijn nog levend. Auto's die in rijen van zeker een kilometer schots en scheef door elkaar stonden, wachtend voor een benzinestation zonder benzine. Bussen en vrachtwagens puilden uit en voerden mensen mee op daken en treeplanken.

Als het regende veranderde de stad in een potje met pieren. Mensen in kleurige inheemse kledij verzopen in een brij van naakte mensenlijven. Wie in deze zwijnenstal zijn kalmte bewaarde diende over sterke zenuwen te beschikken.

Nigeria bleek geen land waar het aangenaam toeven is. Wie zich bij de douane op het vliegveld meldt moet veel geld meenemen, niet bang zijn voor intimidatie, tegen tropische hitte kunnen, over veel overredingskracht beschikken en heel veel geduld hebben. Een vreemdeling moet van goeden huize komen wil hij warm worden ontvangen. Het onmetelijke Nigeria is waakzaam tegen nieuwsgierigen. De bevolking kreunt en bezwijkt bijna onder het militaire bewind van generaal Sani Abacha, maar dat mag de wereld niet weten. Enige trots kan de Nigeriaanse bevolking niet worden ontzegd wanneer het sportprestaties van landgenoten betreft. Sportsuccessen stemmen opstandige karakters mild, weten volksleiders. En omdat met name de voetballers grossieren in triomfen, wordt voetbal door het bewind aangewend om het volk ervan te overtuigen dat in Nigeria de levensomstandigheden zo slecht niet zijn. Toen het nationale elftal het Afrikaans kampioenschap behaalde, werd de Nederlandse bondscoach Clemens Westerhof op het volksplein in de residentiële hoofdstad Abudia omhelsd en gezoend door de generaal. Abacha eerde hem als een kind van Nigeria.

De Nigerianen waren de smaakmakers van het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten, maar in de slotfase van de kwartfinale tegen Italië lieten ze zich verleiden tot galleryplay en werden ze uitgeschakeld. Westerhof ontvluchtte het Nigeriaanse kamp in een oogverblindend witte limousine. Toch hadden de voetballers hun talent getoond, hetgeen resulteerde in contracten met Europese topclubs. Het waren voetballers met bijzondere gaven, met gevoel voor show en belust op materiële rijkdom.

In Nigeria bereidde het bewind een feest voor dat de wereld ervan moest doordringen dat het land een bezoekje waard was. Het wereldkampioenschap voor junioren had de vlag moeten worden op het beleid van de generaals. Ziekten en ander ongerief deden de internationale voetballeiders echter besluiten de Nigerianen het toernooi uit handen te nemen en te verplaatsen naar Qatar. Abacha zei het volk dat onder de voetballeiders sprake was van kwade geesten. In plaats van het centrum van de voetbalwereld werd Nigeria verstoten.

Wat bleef was het scala aan sporttalent onder de Nigeriaanse bevolking die meer dan tweehonderd stammen telt. Atletisch vermogen kan deze Afrikanen niet worden ontzegd. De beroemdste is Hakeem Olajuwon, basketballer bij de tweevoudige wereldkampioen de Houston Rockets en in 1994 beste speler van de Amerikaanse profliga. Maar Olajuwon is geen Nigeriaan meer. Hij is Amerikaan geworden om in Dream Team III te kunnen spelen.

De beste voetballers van Nigeria spelen ook niet meer in eigen land. Ze hebben zich verspreid over Duitsland, Spanje, Frankrijk, Engeland en Italië en tonen daar hun bijzondere kunstjes. Hun bondscoach is de Nederlander Jo Bonfrère. In april nam de voormalige profvoetballer uit Maastricht ontslag uit onvrede met de faciliteiten, maar zes weken later keerde hij terug. Nu staat hij met zijn jeugdige emigrantenteam in de finale van het olympisch toernooi. De Nigeriaanse regering heeft zowat alle beschikbare rijkdom toegezegd wanneer de jongens vanavond van Argentinië winnen. En in Lagos zal het feest zijn, aan de gevel van het bouwvallige voetbalbondskantoortje zullen spandoeken gedrapeerd zijn met teksten als Super Eagles en Nigeria the Best, net als na het Afrikaans kampioenschap. In de miljoenenstad zullen verkeersopstoppingen bergen opwerpen van dolgeworden mensen. En de generaal komt voor de televisie en zegt dat Nigeria een aangenaam land is.