Goldhagen

Wat een fel afwijzende reactie van historicus Von der Dunk op de verschijning dit jaar van het boek van Goldhagen over de rol van de 'gewone Duitsers' in de Holocaust (27 juli). Het lijkt erop dat deze jeugdige joodse schrijver uit de VS (zoals Von der Dunk hem omschrijft) een tere snaar heeft geraakt.

Goldhagens studie bevat aan feiten niets dat we al niet wisten, schrijft Von der Dunk, die de auteur er vervolgens van beticht een scheef beeld van de al bestaande literatuur te geven.

Het mag dan zo zijn dat het boek voor enige academische ingewijden en Holocaust-kenners niet zo veel nieuws bevat, Goldhagen is wel de eerste die de verschillende minder bekende facetten van de Holocaust (politiebataljons, 'werkkampen' en dodenmarsen) zo duidelijk naast elkaar zet en daaruit keiharde conclusies trekt over de actieve en vrijwillige bijdrage van vele 'gewone' Duitsers aan de uitroeiing van de joden. De schrijver heeft daarvoor niet alleen de omvangrijke bestaande wetenschappelijke literatuur bestudeerd, maar tevens uitvoerig en origineel bronnenonderzoek verricht.

Daarbij komt, Goldhagen noemt en bespreekt wel degelijk de meest relevante literatuur die eerder over die aspecten van de Holocaust is verschenen (zoals Hilberg 1992, Browning 1992, Bankier 1992, Klee/Dressen/Riess 1988, Bartov 1985 en Krausnick/Wilhelm 1981). In zijn uiterst informatieve notenapparaat vinden we talloze verwijzingen en toelichtingen. Begrijpelijkerwijs zijn twee ook in 1996 verschenen publicaties over verwante onderwerpen (van W. Manoscheck en J. Weiss) hierin nog niet terug te vinden.

Von der Dunks artikel laat helaas de indruk achter dat academische critici van Goldhagen niet vrij zijn van enige afgunst gezien de bekendheid die de laatste met zijn werk heeft verkregen. Ook lijkt het erop dat de relatief jonge leeftijd (37) van de (ook nog eens Amerikaanse) auteur een rol speelt bij de beoordeling van zijn werk (zie Von der Dunks typeringen). Ten slotte speelt mijns inziens ook mee dat Goldhagen van huis uit een politiek-sociaal wetenschapper is: dat een niet-historicus deze studie van formaat levert, is voor sommige historici blijkbaar moeilijk te verteren.