Nederland 1 schaft zijn wybertje af

Vijf jaar lang is het mij, vermoed ik, net zo vergaan als veel andere televisiekijkers: al die tijd heb ik in de ruitvorm rondom de 1 van Nederland 1 niets anders gezien dan een wybertje.

Niet dat ik er ooit langdurig over heb nagedacht, overigens - men is zich zulke visuele signalen nauwelijks bewust, men ondergaat ze, als een natuurverschijnsel dat nu eenmaal onvermijdelijk is, en dat de kijker hooguit bevestigt dat hij het gewenste tv-kanaal en/of het gewenste programma heeft ingeschakeld. Meestal is die bevestiging overbodig, maar een enkele keer kan ze handig zijn.

Nu blijkt dat het Engelse ontwerpbureau Lambie & Nearn in 1991 heeft bedoeld voor Nederland 1 een logo met een diamantvorm te maken, dat intussen echter ook volgens de betrokken omroepen (AVRO, KRO, NCRV en diverse kleinere) zijn kracht heeft verloren. De ruitvorm is altijd al te plat geweest om er een diamant in te zien, en de kleur blauw schept ongewenste afstand. Het moest, aldus netmanager Gerard Hulshof, “een warmere uitstraling” krijgen.

Vanaf aanstaande maandag, als de Olympische Spelen voorbij zijn, presenteert Nederland 1 zich in de aangepaste gedaante van ontwerper Peter van Loenhout: een driedimensionele ruit in het rood, omgeven door een werveling aan voorbijflitsende beelden en omlijst door een instrumentale klaroenstoot van componist Edwin Schimscheimer. Hoewel voor de verschillende programmagenres verschillende leaders zijn gemaakt, keren enkele elementen telkens terug: een dame in het wit, een uil, de rimpeling van natuurzuiver water en wapperende vitrages die aan weerszijden van een open deur associaties oproepen met een omslag uit de Bouquet-reeks. En steeds zijn er ogen, die volgens Van Loenhout duiden op de manier waarop Nederland 1 naar mensen kijkt.

De nieuwe netstyling heeft volgens de netmanager “meer dan een miljoen” gekost, waar tegenover staat dat men er - in een schier eindeloze reeks variaties - minstens drie jaar mee hoopt te doen. De rode ruit zal ook het transparante 1-logo vervangen, dat tijdens de programma's rechts bovenin het beeld blijft staan. “Het is iets opvallender dan het huidige, maar het irriteert niet”, concludeert Hulshof uit onderzoek. Tot 1 januari mag onder dat logo bovendien nog, “in een afbouwfase”, de naam van de verantwoordelijke omroep staan; daarna niet meer. Ook hoopt de netmanager een eind te kunnen maken aan de bewegende logo's van AVRO en KRO, die nu nog het slot van hun programma's markeren - het harmonica-achtige uitvouwen van de AVRO-letters en de zwevende cirkels van de KRO.

Het maakt op de buitenstaander allemaal een uiterst futiele indruk, maar het zijn signalen voor de verwarring die de Hilversumse omroepen wegens gebrek aan Haagse duidelijkheid heeft bevangen. Enerzijds wordt, zo goed en zo kwaad als het gaat, gehoorzaamd aan de eis tot meer samenwerking. Anderzijds is elk van de omroeporganisaties danig doende het eigen voortbestaan te bevechten. Ieder nieuw logo voor de gezamenlijkheid is een hele stap, en ieder verdwijnend omroeplogootje ook. Waar het op uitdraait, weet niemand. Maar het wybertje is vanaf maandag verdwenen.