De vroedmeesterpadden hebben al gepaard; Tentoonstelling van wilde kikkers en slangen

Waterlanders. Otterpark Aqualutra, De Groene Ster 2, Leeuwarden. Inl. 0511-431214. Geopend t/m oktober (9.30-17.30u) en van okt t/m 31 december (10.30-16.30u).

De geelbuikvuurpad, de dobbelsteenslang, knoflookpad, moerasschildpad en vuursalamander logeren de komende maanden in Otterpark Aqualutra. Deze reptielen en amfibieën zijn in het wild gevangen in Tsjechië en worden volgend jaar januari weer in de natuur teruggezet. De levende tentoonstelling heet 'Waterlanders', een naam die een dubbele betekenis heeft. Amfibieën en reptielen leven in het water en op land, maar 'waterlanders' is ook een ander woord voor 'tranen'.

Veel soorten, die nu in glazen terraria bewonderd kunnen worden, zijn in Nederland uitgestorven en dat vindt directeur Addy de Jongh van Aqualutra om te huilen. “In ons land kom je de padden niet meer tegen in de vrije natuur. Het zijn bedreigde soorten geworden. Dat komt door de watervervuiling en doordat veel poelen en meertjes waar de diertjes leven dichtgemaakt zijn.” Als dat zo doorgaat kun je Nederland over een tijdje geen 'kikkerlandje' meer noemen. Maar gelukkig worden er in sommige gebieden nieuwe poelen gegraven en paddentunnels onder wegen aangelegd. Zo krijgen de padden, salamanders, slangen en kikkers het weer beter naar hun zin in Nederland.

Als het goed gaat met de reptielen en amfibieën gaat het ook goed met het milieu. Deze dieren kunnen namelijk alleen leven in schoon water. In sommige natuurgebieden, zoals de Oude Venen in Friesland, wordt het water weer schoner, omdat er al een paar jaar geen vervuild Rijnwater is binnengekomen. Groene en bruine kikkers komen daar al weer meer voor.

Om de mensen toch een idee te geven hoe de padden en salamanders eruitzien, heeft De Jongh ze uit Tsjechië gehaald. Daar leven er, in sommige gebieden tenminste, nog genoeg. Veel dieren hebben wonderlijke namen. De knoflookpad wordt zo genoemd omdat hij een beetje naar knoflook ruikt. Bij deze soort kun je heel mooi zien hoe de kikkervisjes groeien, tot ze een volwassen pad zijn geworden. Eerst is het nog maar een speldenprikje, maar dan wordt het steeds dikker wordende kopje zichtbaar. Bij sommige diertjes zie je de pootjes al.

Een heel bijzonder dier is de vuursalamander. Hij is glimmend zwart met diverse felgele vlekjes op zijn rug. Traag kruipt hij door zijn stolp. Zijn opvallende uiterlijk is bedoeld om belagers op de vlucht te jagen. De geelbuikvuurpad en roodbuikvuurpad zijn kleine grijsbruinige padjes, die je nauwelijks kunt onderscheiden op de zanderige ondergrond van de terraria. Pas als ze op de steentjes hippen, vallen ze je op. De felle oranjerode kleur op zijn buik is ook bedoeld om andere dieren schrik aan te jagen.

De roodbuikvuurpad, die in Nederland niet meer voorkomt, kan wel 29 jaar worden. Is het niet zielig voor de dieren dat ze nu in glazen kijkkasten zitten, terwijl ze gewoonlijk buiten leven? Addy de Jongh zegt dat dat wel meevalt. “Als kikkers de hele tijd heen en weer zouden springen, zou dat erop wijzen dat ze zich niet erg lekker voelen. Maar die indruk hebben we niet. De vroedmeesterpadden bijvoorbeeld hebben al gepaard en dat doen ze niet als ze zenuwachtig zijn. De ringslang is aan het vervellen en dat wijst er ook op dat hij zich op zijn gemak voelt.”

De omgeving waarin de dieren leven wordt in Aqualutra goed nagebootst. De slangen en de padden moeten ook in hun tijdelijke behuizing zelf op jacht naar voedsel. De krekels, meelwormen, visjes en maden gaan levend de bak in en moeten gevangen worden.

In het midden van de tentoonstellingsruimte staat een grote glazen bak waarin de dobbelsteenslang en de ringslang kronkelen. Om de geluiden te horen die de padden maken, kun je je oor tegen een luidsprekertje in de muur houden. Je hoort dan allerlei gekwek en gekwaak.