Limburger is het protesteren tegen startbaan moe

Vliegveld Beek houdt al sinds 1979 de gemoederen bezig. Gebroken beloftes en bestuurlijke listen en lagen onder het mom van dewerkgelegenheid.

SCHIMMERT, 1 AUG. Een enkele keer vraagt huisarts Aarts uit Schimmert een patiënt naar zijn mening over het nabijgelegen vliegveld Beek, officieel aangeduid als Maastricht/Aachen Airport. De reactie is meestal gelaten. “Na zeventien jaar is men moegestreden. Je kunt negen keer achter een protestvaandel aanlopen, een tiende keer doe je het niet meer. Men zegt: wat heeft tegenstand nog voor zin, het gaat toch door. Het is als met een slopende ziekte die men meestal ook pas onderkent als het te laat is.”

Dus houdt Aarts zijn patiënten op gezette tijden de gevolgen voor, mocht er straks op het vliegveld ook 's nachts worden gevlogen. “De mensen moeten er goed van worden doordrongen wat het betekent als ze nooit meer in een diepe slaap kunnen komen. Zelfs de biochemische samenstelling van het bloed verandert er door, wat ten minste betekent dat er een invloed is op de orgaansystemen.”

In zijn wachtkamer heeft hij het laatste nummer van Arts & Auto gelegd. Daarin schetst zijn Zwanenburgse collega C. van Ojik de gevolgen van het vliegverkeer op Schiphol, nadat de Zwanenburgbaan in gebruik werd genomen. Psychosomatische klachten, hart- en vaatziekten, aandoeningen van de luchtwegen en longkanker namen volgens Ojik onrustbarend toe. Aarts: “Ik begrijp best dat er zoiets als economie is, maar de ligging van dit vliegveld in zo'n dicht bevolkt gebied met 300.000 mensen is belachelijk.”

Op nauwelijks vierhonderd meter van de plek waar de nieuwe oost-westbaan van het vliegveld is gedacht woont boer Senden in zijn monumentale negentiende-eeuwse hoeve. In dit deel van Limburg is het dialect voor 'onzin' kwatsj. Voor Senden is het isoleren van huizen als de baan er straks ligt kwatsj, “want wie slaapt er nu 's nachts met de ramen dicht”? “Last van geluidsoverlast is ook kwatsj want daar wen je aan, zoals mensen langs het spoor wennen aan het geluid van de treinen.” Voor de rest ziet hij die baan er toch niet komen. “Toen we achttien jaar geleden in een dorpje in de buurt woonden, mocht daar ook al niks meer worden gebouwd omdat er een nieuwe baan zou komen.”

Het vliegveld was vroeger niet meer dan een met stalen platen belegde airstrip, na de oorlog aangelegd door de Amerikanen. In die tijd werd er spaarzaam gevlogen, met sport- en zweefvliegtuigen. Beek heeft nu een baan van 2.800 meter lang. Die ligt in de noord-zuidrichting op een terrein van 170 hectare. Vorig jaar verwerkte het vliegveld 330.000 passagiers en 35.000 ton vracht. Rond het vliegveld vestigden zich bedrijven. Pas nog kwamen nieuwe aan- en afvoerwegen klaar. Alles wijst erop dat het een vliegveld van allure moet worden. Dat willen de directie, de provincie en het personeel. Aan een raam van de vertrekhal hangt een poster: “Limburg wil de baan; geen baan geen werk, personeel Maastricht Airport”.

Er heerst vandaag betrekkelijke rust, alleen het goedmoedig gebrom van een sportvliegtuigje is te horen. Er zijn hier veel graan-, bieten- en maïsvelden. Verder fruitboomgaarden. Er liggen dorpjes als Ulestraten en Schietecoven, Oensel, Genhout en het paradijselijke gehucht Terstraten. In Beek is de uitspanning De Meule, waar de nieuwe startbaan vlak naast komt en die daarom op termijn moet verdwijnen. Op landwegen zijn de lijnen uitgezet van de nieuwe baan. Ergens onder het maaiveld zouden de resten liggen van Romeinse heirwegen. Er zijn ook dassenburchten. Naar het westen ligt het Bunderbos. Dan komt de Maasvallei en vervolgens liggen op Belgisch gebied de wijken waar vermogende Nederlanders zich vestigden. Ze zingen nu mee in het koor van tegenstanders van de oost-westbaan.

De bestaande noord-zuidbaan ligt planologisch ongunstig. De aan- en afvliegroute ligt over het chemische complex van DSM en over Maastricht, Sittard, Geleen en Beek. In de Beekse wijk Molenberg woont een oudere dame. Een aantal keren per dag raakt ze in paniek. Dan komen er, wat ze noemt, “Russen” over, reusachtige vliegtuigen met afhangende vleugels die een meer dan angstaanjagend geluid maken. Dan zwaait ze met haar vuist in de lucht en roept: “Vuile vleermuizen. De hoogte kan ik niet schatten maar ik zie wel de acht banden die reusachtig zijn en die je, lijkt het, zo kunt aanraken, en ze trekken een spoor van zwarte walm.” Een enkele keer belt ze het klachtennummer, “maar je wordt moe van het reclameren en bovendien wordt toch alles in de doofpot gestopt, want onze burgemeester is commissaris van het vliegveld.”

Het gaat om P. van Goethem die commissaris is van de NV Luchthaven Maastricht. Voorzitter W. Willems van de vereniging “Geen uitbreiding vliegveld Beek” vertelt hoe het vliegveld, dat eerst lag in de (inmiddels opgeheven) gemeente Ulestraten, door tussenkomst van de toenmalige gouverneur Kremers naar Beek werd overgeheveld, nadat Ulestraten zich nadrukkelijk had uitgesproken tegen nachtvluchten. “Kremers en Van Goethem zijn bevriend. Alle besluiten voor vestiging op het bedrijventerrein van het vliegveld werden nadien genomen op basis van artikel 19 van de Wet ruimtelijke ordening, dus buiten het bestemmingsplan om. Op die manier is de hele luchthaven uit de grond gehengst. Verboden op nachtvluchten werden eerst door minister Kroes en later nog eens door May-Weggen aan de laars gelapt. Er is over de uitbreiding vreselijk ingesproken, rechters en de nationale ombudsman stelden ons herhaaldelijk in het gelijk. Maar alles werd vervolgens met voeten getreden. Daardoor zijn de mensen gefrustreerd geraakt.”

Inmiddels is er een aanwijzing voor de aanleg van de oost-westbaan. De kosten worden geraamd op 315 miljoen gulden. De maatschappelijke schade zal volgens de tegenstanders 250 miljoen bedragen. Minister De Boer (Milieu) is na veel tegenstribbelen bereid al vluchten toe te staan in “de randen van de nacht”, want het vliegveld maakt al jarenlang verlies. Een onderzoek namens de ontwikkelingsmaatschappij LIOF wees uit dat er per jaar minimaal 21.000 vluchten, waarvan 1.500 's nachts, nodig zijn wil Beek rendabel zijn. Het ruimtebeslag zal 400 hectare zijn. “Maar die oost-westbaan”, aldus Willems, “komt er nooit omdat in de aanwijzing nachtvluchten niet zijn voorzien en zonder nachtvluchten is het vliegveld onrendabel. Mochten die er onverhoopt toch weer komen, dan hebben we zo 30- tot 40.000 mensen die ons steunen. Tegen de aanwijzing alleen al kwamen 30.000 bezwaarschriften.”

“Schiphol”, zegt Willems, “wil met Beek in zee gaan. Die luchthaven wil daarvoor een miljard gulden van de belastingbetaler en zet daar nul komma nul tegenover. Het wil voor niks de noord-zuidbaan en straks de oost-westbaan, de isolatie van woningen en geen schadebetalingen. Laat ze in plaats van een nieuwe baan het terrein verkopen als bedrijventerrein. Dat levert meer werkgelegenheid op dan die 1.200 banen nu op en bij de luchthaven. Dat kan best, want alles is daar toch al naar de knoppen.”