Kroaten beloven de opheffing van 'Herceg-Bosna'

SARAJEVO, 1 AUG. In een gisteren bereikt akkoord hebben de Bosnische Kroaten beloofd hun zelfuitgeroepen 'republiek Herceg-Bosna' op te heffen. In de kwestie-Mostar is daarentegen geen doorbraak bereikt.

De Bosnische moslims en de Bosnische Kroaten bereikten gisteren in aanwezigheid van de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken John Kornblum overeenstemming over de opheffing van Herceg-Bosna. De komende week praten ze over een plan om na de verkiezingen van 14 september de instituten van de moslim-Kroatische federatie op te zetten. Dan moet Herceg-Bosna van het toneel verdwijnen.

De 'republiek' Herceg-Bosna werd door de Bosnische Kroaten eenzijdig uitgeroepen in 1993, toen de Kroaten en de moslims met elkaar in oorlog waren. In maart 1994 dwong de Amerikaanse regering de Kroaten en de moslims tot de vorming van een federatie binnen Bosnië, die in het vredesakkoord van Dayton naast de Servische Republiek een van de twee territoriale eenheden werd waaruit Bosnië bestaat. Het federatie-akkoord van maart 1994 voorzag al in de ontmanteling van Herceg-Bosna, maar tot op de dag van vandaag is die 'republiek' blijven bestaan en onlangs kreeg ze zelfs een nieuwe regering.

Het voortbestaan van Herceg-Bosna illustreert volgens veel waarnemers de onwil van de Bosnische Kroaten om met de moslims samen te werken en hun wens tot aansluiting bij Kroatië. Een voortbestaan van Herceg-Bosna maakt de moslim-Kroatische federatie onwerkzaam. Gisteren nog - voor de afsluiting van het akkoord over de opheffing van de 'republiek' - zei premier Hasan Muratovic van Bosnië dat het voortbestaan van Herceg-Bosna het vredesproces in gevaar brengt. Volgens Muratovic wordt Herceg-Bosna geleid door “een groep van mafiosi en in staat van beschuldiging gestelde oorlogsmisdadigers”. Herceg-Bosna, aldus Muratovic, is de staat van “de enige mafia in de wereld die haar eigen wetten, rechtbanken, politie en internationale grenzen heeft”.

De Bosnische vice-president, Ejup Ganic, uitte zich gisteren sceptisch over de beslissing Herceg-Bosna op te heffen. Volgens hem zijn er geen tekenen dat de Kroaten serieus zijn en proberen ze slechts tijd te winnen om de opheffing van Herceg-Bosna uit te stellen.

De Amerikaanse ambassadeurs in Bosnië en Kroatië en Michael Steiner, plaatsvervanger van 'vredescoördinator' Carl Bildt, zijn er gisteren niet in geslaagd de Kroatische president Tudjman te bewegen tot een belofte om zijn invloed aan te wenden voor een oplossing van het probleem-Mostar. In Mostar boycotten de Bosnische Kroaten de in juni gekozen gemeenteraad. Algemeen wordt aangenomen dat Tudjman de enige is die aan die boycot een eind kan maken. De EU heeft in een ultimatum gezegd dat als de Kroaten de boycot niet uiterlijk zondag hebben beëindigd, zij zich zal terugtrekken uit de stad die ze de afgelopen twee jaar heeft bestuurd.

Steiner en de twee ambassadeurs hielden gisteren Tudjman voor dat over de uitslag van de verkiezingen in Mostar niet kan worden onderhandeld. Maar Tudjman liet zich niet tot enige belofte verleiden. Steiner zei Tudjman te hebben gezegd dat “we een zeer negatief precedent scheppen voor de algemene verkiezingen als we een partij die niet tevreden is met de uitslag van verkiezingen in staat stellen ze ongeldig te verklaren.” President Clinton zou zich inmiddels zoveel zorgen maken over het gedrag van de Kroaten dat hij president Tudjman heeft gevraagd naar Washington te komen. (Reuter, AP, AFP)