'Geen biologische noodzaak embryo's te vernietigen'

“Bij mijn weten is er geen biologische noodzaak om embryo's na vijf jaar te vernietigen”, zegt prof.dr. J. Schoemaker, IVF-hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam over de wettelijk verplichte vernietiging in Groot-Brittannië van embryo's die langer dan vijf jaar zijn bewaard en waarvan de ouders niet meer te vinden zijn. “Ik ken geen dierexperimenteel onderzoek waaruit blijkt dat embryo's na vijf jaar bewaren niet meer geschikt zijn voor implantatie.”

De eerste geboorte ter wereld van een reageerbuisbaby die als embryo was ingevroren, had op 8 juli 1984 plaats in het Dijkzigtziekenhuis in Rotterdam. Sinds eind jaren tachtig is het gebruikelijk om bij in vitro fertilisatie (IVF, reageerbuisbevruchting) overgebleven embryo's in te vriezen. De voor een vrouw lichamelijk meest belastende procedure tijdens een IVF-behandeling is de hormoonbehandeling (superovulatie) waardoor enkele eicellen tegelijk in de eierstokken rijpen. Het resultaat van die hormoonkuur is onvoorspelbaar en levert soms geen maar soms wel 30 eicellen op. De op het oog goede eicellen worden bevrucht. Schoemaker: “Tegenwoordig plaatsen we bij vrouwen jonger dan 35 jaar niet meer dan twee embryo's tegelijk terug, bij oudere vrouwen meestal drie. Daardoor is het aantal meerlingzwangerschappen sterk teruggelopen en vooral die waren verantwoordelijk voor geboorte-afwijkingen bij IVF. Invriezen van de overgebleven embryo's betekent dat een nieuwe terugplaatsing kan plaatshebben zonder de belastende superovulatie.”

Schoemaker: “Ongeveer 60 procent van de embryo's overleeft het invriezen en ontdooien. Het succes van bevruchting met embryo's die ingevroren zijn geweest is overigens lager dan bij verse embryo's. Bij de VU wordt uit 17 procent van de gestarte cycli een kind geboren als het embryo vers was en in 6 tot 8 procent van de gevallen als het embryo ingevroren is geweest.”

De IVF-behandelaren van de VU vragen de ouders van ingevroren embryo's iedere twee jaar wat ermee moet gebeuren. Soortgelijke procedures bestaan in de alle 12 Nederlandse IVF-centra. Schoemaker: “De keus is vernietigen, ingevroren laten of gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek.” Dat laatste gebeurt beperkt en is in Nederland toegestaan voor onderzoek naar verbetering van de IVF-praktijk, voor het opsporen van de oorzaak van onvruchtbaarheid en voor onderzoek naar erfelijke afwijkingen. Vernietigen gebeurt door de viercellige embryo's uit de bewaarvloeistof in de vloeibare stikstof bij -180 graden Celsius te halen, ze te laten ontdooien en met enkele druppels alcohol te doden.

Schoemaker is er voor om een vierde mogelijkheid in te voeren. “Ik vind dat embryo's door de ouders ook gedoneerd moeten kunnen worden voor adoptie.” Een woordvoerster van het ministerie van VWS meldt dat embryodonatie met toestemming van de ouders wordt geregeld in de Wet op medisch wetenschappelijk onderzoek met embryo's die momenteel wordt geschreven.