Conflict Saksen en EU over VW scherper

BONN, 1 AUG. Het conflict tusen de Europese Commissie en de regering van de Oostduitse deelstaat Saksen over de betaling van investeringssubsidies voor Volkswagen-fabrieken in Chemnitz en Mosel is verder verscherpt. De Commissie heeft gisteren gedreigd om een spoedprocedure bij het Europese Gerechtshof aanhangig te maken en daarmee Saksen te dwingen tot terugvordering van de volgens haar te veel betaalde subsidies.

Commissaris Karel van Miert (mededinging) wil met definitieve actie echter wachten tot de deelstaatregering in Dresden en de Duitse regering hebben gereageerd op een brief waarin hij bezwaar maakt tegen wat 'Brussel' ziet als illegale overheidssteun aan Volkswagen. In juni had de Commissie een gepland subsidiebedrag voor de twee VW-fabrieken van 780 miljoen mark tot een maximum van 540 miljoen beperkt. De Saksische regering maakte begin deze week bekend dat zij ondanks dat Commissiebesluit voor dit jaar nog eens 142 miljoen aan VW had overgemaakt, waarmee de sinds begin jaren negentig lopende subsidiestroom al omstreeks 90 miljoen boven de grens van 540 miljoen is aangekomen. Volgens de Saksische minister van economische zaken, Kajo Schommer (CDU), is de Europese Commissie in feite twee maanden geleden teruggekomen van eerdere, ruimere, toezeggingen over de toegestane omvang van de overheidssubsidies voor VW. Met de regering in Bonn vraagt Schommer zich trouwens af of de Commissie met haar besluit van juni niet ook een principieel nieuwe stap heeft gezet. Namelijk een stap die de verlening van overheidssubsidies in de vroegere DDR ter compensatie van kosten die met de Duitse eenwording samenhangen moet beperken.

Bovendien, zei Schommer, gold een “noodsituatie” voor Saksen nadat VW had gedreigd om de voor Chemnitz en Mosel geplande produktielijnen desnoods naar Slowakije en Hongarije te zullen verplaatsen. In dat geval zouden in Saksen bij Duitslands grootste autobouwer en in de toeleveringsindustrie zo'n 23.000 banen verloren gaan. Uit overleg tussen VW-chef Ferdinand Piëch en Saksens premier Kurt Biedenkopf (CDU) zou zijn gebleken dat Volkswagen, dat volgend jaar in Oost-Duitsland wil beginnen met produktie van een nieuw model Passat, alleen bij zijn plannen blijft als het kan rekenen op het volledige subsidiebedrag van 780 miljoen.

De Duitse regering en de Duitse leden van de Europese Commissie hadden zich in juni tegen de subsidiebeperking gekeerd. Maar de regering in Bonn is ertegen dat de deelstaatregering een Brussels verbod negeert. “Wij betreuren dat, de Commissie ziet dat begrijpelijkerwijs als een affront en als een schending van Europees recht en Europese solidariteit”, aldus Lorentz Schomerus, die als staatssecretaris van economische zaken in Bonn gisteren zo reageerde.

Op de achtergrond telt nog een andere kwestie mee. Duitsland is er verbolgen over dat het zelf zijn uitgaven in de begroting voor 1997 met 2,5 procent heeft beperkt (ook om te voldoen aan de toetredingseisen voor de Europese muntunie), terwijl de Europese Commissie voor volgend jaar een budgetstijging met 3,5 procent plant. De Bondsrepubliek voelt zich in de Europese Unie als grootste “netto-betaler” (1995: 22 miljard mark of tweederden) te zwaar belast. Zij wil, net als Nederland en Frankrijk, naar een andere EU-verdeelsleutel. Commissie-voorzitter Jacques Santer zei daarover deze week in een Duitse krant dat zoiets wordt bestudeerd, maar dat eventuele wijzigingen pas na 1997 denkbaar zijn en dat Duitsland 'als economisch sterkste EU-staat' er ook dan op moet rekenen de grootste netto-betaler te blijven.