België in paniek na bruut geweld op geldauto's

BRUSSEL, 1 AUG. In zijn roman Alles moet weg beschreef de Vlaamse auteur Tom Lanoye in 1988 hoe een gefrustreerde ex-gevangene een geldtransport overvalt en daarbij een bewaker doodt. Deze fictie is de laatste tijd in België akelige werkelijkheid.

Het afgelopen jaar hebben tientallen overvallen op geldtransporten plaatsgehad. Daarbij werden vier geldlopers vermoord. Deze week nog kwam bij een aanslag op een geldwagen in de buurt van Verviers een bewaker om het leven.

Liet Lanoye zijn fictieve hold-up stuntelig verlopen, met een alarmrevolver en een mes, de roofovervallen die nu in België plaatshebben worden uitgevoerd in commandostijl en met zware wapens. Bij de overval afgelopen dinsdagnacht werd de geldwagen door twee gestolen auto's klemgereden, waarop een kogelregen volgde uit vermoedelijk een kalasjnikov-machinegeweer. Afgelopen weekeinde had in de buurt van Brugge een overval in dezelfde stijl plaats. Onderzocht wordt of het om dezelfde bende gaat.

Volgens de onderzoekers zijn de gangsters goed getraind en voorbereid. Desalniettemin maakten zij beide keren geen geld buit.

Na de overval van dinsdagnacht liet minister Vande Lanotte (binnenlandse zaken) de geldtransporten voor onbepaalde tijd stilleggen. Momenteel overleggen Binnenlandse Zaken, rijkswacht en geldtransporteurs hoe de veiligheid van de geldtransporten kan worden verhoogd. De uitkomst van deze gesprekken wordt waarschijnlijk vanmiddag bekend gemaakt. Overwogen zou worden de geldtransporten morgen te hervatten.

De verloven van de Belgische rijkswachters zijn tot en met zaterdag in getrokken. Dit wijst erop dat zij de eerste dagen geldtransporten zouden escorteren en dat zij wellicht belast worden met speciale opsporingsacties naar de overvallers. De rijkswacht begeleidt nu al transporten van openbare diensten, zoals de Nationale Bank en de Post. Het Nationaal Syndicaat van het Rijkswachtpersoneel heeft laten weten er niet voor te voelen dat rijkswachters hun leven moeten wagen voor het belang van privé-bedrijven. Maar minister Vande Lanotte vindt dit “een vreemde redenering”.

Een woordvoerder van geldtransportfirma Securitas wijst op de extreme aard van het geweld. “Je kunt er niet tegenop.” Volgens wapendeskundigen zou alleen een tank voldoende bescherming bieden tegen de geweren en kogels met stalen punt die de overvallers gebruiken.

De Securitas-woordvoerder wijst de theorie van de hand dat zijn firma, die de afgelopen week twee keer werd overvallen, doelwit zou zijn van de hold-ups. Hij beschrijft de overvallen als een structureel probleem en zegt dat nu vooral onderzocht wordt wie voor het geweld verantwoordelijk is. “We hebben het gevoel dat er een sfeer van enorme agressie heerst ten opzichte van de geldtransporten.”

In de Belgische media wordt al de vergelijking getrokken met het blinde geweld van de bende van Nijvel, een nooit opgerolde gang die begin jaren tachtig een serie roofovervallen pleegde op vooral supermarkten waarbij 28 mensen om het leven kwamen. Niemand werd veroordeeld voor deze moorden. Een van de hypotheses is dat de brutale aanvallen werden uitgevoerd om het land te destabiliseren door een klimaat van onzekerheid te scheppen.

In maart staakten de ongeveer twaalfhonderd Belgische geldtransporteurs wekenlang, om veiliger transporten te eisen na de moord op een collega in het Waalse Gerpinnes. De transporteurs eisten volledige afschaffing van de nachttransporten, definitieve overgang naar drie begeleiders per transport en beperking van de hoeveelheid te vervoeren geld. Afgesproken werd het aantal nachttransporten niet uit te breiden en voor eind augustus over te gaan op drie begeleiders per transport.

Vakbonden zijn niet tevreden over de uitvoering van de afspraken. Zij blijven er bij dat alle nachttransporten verboden moeten worden. “De brutaalste overvallen hebben plaats tussen elf uur 's avonds en vijf uur 's ochtends”, aldus een vakbondswoordvoerder.