Prijsdumping supermarkten begint bij luiers

ROTTERDAM, 31 juli. 'Oorlog in luierland.' Supermarktketens als Albert Heijn en Dirk van den Broek verlaagden de afgelopen dagen met tientallen procenten de prijs van een pak luiers. Albert Heijn wil “duidelijkheid” voor de klant verschaffen, maar in feite weerspiegelt de strijd om de zorg voor baby's billetjes de opkomst van het prijsstunten in Nederland.

De detailhandel neemt alvast een voorschot op het verbod op prijsafspraken dat minister Wijers van Economische Zaken wil invoeren.

De prijs van een pak Pampers (van Procter & Gamble) en Huggies (Kimberley-Clark) is in enkele weken van circa 38 à 37 gulden tot 28 gulden gekelderd. En de prijsverlagingen zullen zich niet tot de luiermarkt beperken. In een recent onderzoek voorspelt het Centrum voor onderzoek naar Merken en Merkbeleid (CMM) van de Erasmus universiteit dat vooral koffie en thee, was- en reinigingsmiddelen, dranken en toiletartikelen 'stuntgevoelige' produkten zullen zijn. In de drogist en supermarkt zijn inmiddels diverse shampoomerken al voor 30 tot 40 procent lagere prijzen te krijgen.

Tot ergenis van de fabrikanten nemen enkele supermarktketens alvast een voorschot op het verbod op vrijwillige prijsafspraken - de zogenoemde bodemprijs - tussen handel en industrie dat minister Wijers in zijn mededingingswet heeft opgenomen. De fabrikant heeft straks nauwelijks meer iets te zeggen over de prijs waartegen zijn gekoesterde merkartikel in het winkelschap belandt. Met lede ogen moeten fabrikanten toezien hoe hun produkten tegen afbraakprijzen de winkel uitgaan.

De verhouding tussen fabrikant en supermarkt wordt door dumpingsacties zeker niet beter. De prijsverlaging voor de luiers is volgens de advertenties van Albert Heijn 'blijvend', maar een woordvoerster bevestigt dat de lage prijs wordt gehandhaafd zolang de relatie met de leveranciers Procter & Gamble en Kimberley-Clark dat toelaat. Als het aan beide fabrikanten ligt zal de prijs van luiers over enkele weken weer omhoog gaan.

De grote ketens, die zijn verwikkeld in een felle concurrentieslag, hanteren met graagte het prijswapen als middel om consumenten naar de winkel te lokken. Grolsch spande vorig jaar al een kort geding aan tegen discounter Nettorama, omdat deze bier onder de bodemprijs verkocht. In de cosmeticabranche konden marktleiders Kruidvat en Etos al via parallelimporten uit het buitenland dure parfummerken ver onder de gebruikelijke prijs verkopen.

De luieroorlog frustreert het streven van grote fabrikanten om zoveel mogelijk vaste prijzen te hanteren. Fabrikanten willen naar een meer stabiele prijssituatie, geen promotionele 'prijsjungle', waar consumenten van winkel tot winkel moeten gaan voor tijdelijke prijsvoordelen. Procter & Gamble's introductie van vaste lage prijzen - every day low prices - zorgde vier jaar geleden in de VS voor grote opschudding bij handel en industrie. Deze strategiewijziging maakte grotendeels een einde aan de continue prijsonderhandelingen met de handel en maakte het tevens mogelijk om de strijd aan te gaan met de goedkopere winkelmerken.

Voor veel retailers zijn scherpe aanbiedingen een noodzaak, omdat zij vrezen dat vaste lage prijzen tot een saai winkel- en reclamebeeld leiden. Aanbiedingen, zoals Albert Heijn die deze week deed met zijn luiers, zijn immers nieuws, vaste lage prijzen niet. In Nederland zijn vooral discounters als Aldi en Basismarkt winkels met vaste lage prijzen en werken winkelformules aan de bovenkant van de markt zoals Albert Heijn, Super en Konmar met aanbiedingen. Deze winkelketens zijn zelfs bereid op één produktgroep verlies te maken als de aanbieding er maar toe leidt dat meer klanten naar de winkel komen.

Maar veel andere detaillisten sputteren over het dogma van de overheid om de vrije markt vrij baan te geven. Zij voorzien een slechtere relatie met hun leverancier en een ingrijpende sanering van de bedrijfstak. De zelfstandige detaillist kan het zich niet veroorloven om wekenlang een artikel onder de inkoopprijs te verkopen. Bovendien dalen in het kielzog van de A-merken ook de prijzen van huismerken, wat een extra aanslag betekent op de rendementen in de detailhandel. Huismerken leveren vaak de beste marges op voor de supermarkt.

Ogenschijnlijk is de consument winnaar van het gestunt met prijzen, maar de vraag is of dat inderdaad het geval zal zijn. Het lagere prijspeil zal volgens het CMM-onderzoek leiden tot een afname van de winkeltrouw en een prijskritischer consument. De consument gaat meer op zoek naar scherpe aanbiedingen en de levensmiddelenhandel zal dat compenseren door de prijzen van andere produkten juist extra te verhogen. Zo zijn hogere prijzen te verwachten voor verse produkten als groente en fruit. Uiteindelijk zou zowel consument als detaillist geen steek wijzer worden van het geschuif met prijzen. CMM constateert dat een meerderheid van de fabrikanten en handel daarom graag zou zien dat Wijers zijn wetsvoorstel voorziet van een anti-dumpingsartikel, dat structurele verkoop onder de inkoopprijs verbiedt. Maar de minister heeft tot nu toe aangegeven daar weinig voor te voelen.