Verborgen drama's

Het beeld van de geavanceerde computer die door zijn eigenaar als telmachine wordt gebruikt omdat hij ontdekt heeft dat er een lampje gaat branden als je er een schop tegen geeft: daar zijn heel wat voorbeelden van. Op de videorecorder van een kennis stond altijd als ik op bezoek kwam het woord 'timer' te flikkeren.

Hij had wel een vage poging gedaan het apparaat te programmeren maar de handleiding was voor hem (NB een begaafde alfa) onbegrijpelijk en de technicus in de winkel gaf alleen arrogante antwoorden; hij volstond er daarom mee zijn video te gebruiken voor de weergave van al opgenomen banden.

Arrogante winkelbedienden zijn een probleem. Ik ken een verkoper in een grote platenzaak in Den Haag, die zichzelf ziet als een groot musicoloog wiens bittere lot het is telkens gehinderd te worden door domme klanten, zodat je er maar van afziet iets bij hem te kopen. Maar met het personeel van elektronicawinkels is het allemaal nog veel erger. De moeilijkheid is hier dat ze behalve arrogant meestal ook analfabeet zijn: ze spreken een vereenvoudigd Mavo-Hollands (soms lijken ze nauwelijks te kunnen praten), maar omgekeerd is voor hen de klant analfabeet, namelijk op het gebied der elektronica.

Het programmeren van apparaten als een videorecorder (van computers zwijg ik maar) is iets waartoe al betrekkelijk weinig mensen in staat zijn. Dat leidt tot uiterst irritante situaties wanneer je als iemand die dat wel kan een defect ontdekt en het apparaat terugbrengt naar de winkel.

De verkoper gaat er van uit dat de klant volslagen achterlijk is. Hij stelt diagnoses op het niveau van: 'misschien had U de stekker er niet in?' en naar de uitleg die je geeft luistert hij niet, het pantser van zijn waan is ondoordringbaar. Tegengesproken worden tolereert hij al helemaal niet, dan wendt hij zich eenvoudig tot de volgende klant (en die is er ook altijd, ook dat is een onderdeel van het probleem).

Je maakt hier kennis met iets waar vrouwen voortdurend mee te maken krijgen. Het geldt niet alleen voor ingewikkelde elektronica: ook de loodgieter, de electricien, de reparateur van de wasmachine is een viriele macho, wiens vooroordelen hem beletten te luisteren wanneer een vrouw hem iets uitlegt. Er zijn beroemde verhalen over Chinees sprekende westerlingen die in China naar de weg vragen en geen antwoord krijgen. Als zij ten slotte maar doorlopen horen zij de Chinezen tegen elkaar zeggen: “Het klonk waarachtig precies of die langneuzige duivel de weg vroeg naar het Tien an Men-plein.”

Het verschil is dat die Chinezen zich tenminste achteraf nog afvroegen wat zij gehoord hadden: bij wasmachinereparateurs komt die vraag niet eens op. Dat is omdat zij werkelijk niet luisteren naar een vrouw. Zo wordt hun het normale herkenningsmiddel onthouden: de taal. Of iemand verstand heeft van een techniek (programmeren/elektronica..) kun je horen aan de manier waarop hij/zij er over spreekt, maar wel op voorwaarde dat je luistert. Hier komt nog een verdere complicatie aan het licht: de omstandigheid dat zo'n reparateur het Algemeen Beschaafd niet goed begrijpt, om maar te zwijgen van een beetje literair of speels Nederlands; het maakt hem in de war, het is voor hem een signaal dat betekent: hier hoef ik niet naar te luisteren.

Het mes snijdt aan twee kanten. Gebruiksaanwijzingen en programmeertalen worden geschreven, bedacht en/of vertaald door mensen met een gering of in elk geval heel afwijkend taalgevoel en minieme kennis van het Engels. De meeste programma's, met inbegrip van WordPerfect, lijken te zijn samengesteld door mensen die nooit een boek lezen en wier geestelijke horizon bestaat uit zinnen als 'wij vertrouwen U hiermee voldoende te hebben ingelicht'.

Hoeveel mensen kunnen - bijvoorbeeld - zelf hun modem installeren? De hedendaagse wereld kent een nieuw soort verborgen drama's: vrouwen die ondanks al hun militante feminisme weerloos zijn overgeleverd aan de elektronicajongens, want zelf kunnen ze het niet. Deze onbeschofte jonge male chauvinist apes zijn zich hun macht bewust en hun gedrag kenmerkt zich, zoals altijd wanneer mensen andere mensen in hun macht hebben, door aanmatiging en willekeur. Er is niets tegen te beginnen, doodslaan mag niet, het enige dat overblijft is het haten van techniek.

    • Rudy Kousbroek