Ulster: liever pauze overleg dan conflict

LONDEN, 30 JULI. Het overleg over een politieke regeling voor Noord-Ierland is gisteravond afgebroken zonder dat duidelijk is hoe het na het zomerreces in september verder moet. De negen partijen die aan de besprekingen meedoen gaven er de voorkeur aan het overleg voortijdig te staken in plaats van te riskeren dat de onderhandelingen nog voor het reces stuklopen.

Sinds de golf van gewelddadige botsingen deze maand in Noord-Ierland is de situatie bijzonder explosief in de provincie. Instorting van het overleg zou weer de lont in het kruitvat kunnen zijn.

In feite hebben de partijen de impasse zes weken opgeschoven in de hoop dat tijd nieuwe inzichten biedt. Aanhangers van een verenigd Ierland en pleitbezorgers van de Britse Unie verweten elkaar gisteren over en weer dat ze het overleg saboteren. Sinds het begin van de besprekingen op 10 juni hebben nationalisten en unionisten alleen nog maar met grote moeite overeenstemming over regels en procedures van het overleg bereikt.

De voorzitter van het overleg, de Amerikaanse oud-senator George Mitchell, heeft tevergeefs geprobeerd nog voor het zomerreces een agenda voor de besprekingen vast te stellen. Dan had bij de hervatting van de onderhandelingen op 9 september direct een begin met het inhoudelijk overleg kunnen worden gemaakt. Maar ook bij het bespreken van de agenda stonden partijen weer recht tegenover elkaar.

De drie grootste unionistische partijen, de UUP, de DUP en UK Unionist Party, vinden dat de ontwapening van terreurorganisaties het eerste gespreksonderwerp moet worden. Ze zeggen dat praten over de politieke toekomst van Noord-Ierland weinig zin heeft zolang gewapende paramilitairen elke regeling met geweld kunnen topederen. Maar de nationalisten verwijten de grote unionistische partijen dat ze zich achter het thema van de ontwapening verschansen om inhoudelijk overleg te mijden. Ze weten, zeggen de nationalisten, dat de paramilitaire organisaties hun wapens voorafgaand aan een definitieve regeling nooit zullen neerleggen.

In die opvatting worden de nationalisten gesteund door twee unionistische partijen die gelieerd zijn aan unionistische terreurorganisaties. David Ervine, bestuurslid van de Progressive Unionist Party, waarschuwde dat dogmatisch vasthouden aan ontwapening vooraf juist neerkomt op vragen om een massale hervatting van het geweld. Zolang het thema van de ontwapening inhoudelijk overleg blijft blokkeren, is er ook geen uitzicht dat het verboden Ierse Republikeinse Leger IRA opnieuw de wapens neerlegt.

Na anderhalf jaar heeft de IRA begin februari een einde gemaakt aan een staakt-het-vuren. Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, mag pas aan de besprekingen meedoen als het republikeinse leger opnieuw tot een staakt-het-vuren overgaat.

    • Dick Wittenberg