Stress

Het gezicht van Bettine Vriesekoop stond vreemd vertrokken. De ogen staarden verwilderd richting nergenshuizen. De bodem leek uit haar bestaan gevallen nu zij ook aan haar derde olympische deelname geen medaille had overgehouden. Eerst ging het vroegtijdig mis in Seoul, daarna viel zij in Barcelona buiten de prijzen en nu, 35 jaar oud, zag zij geen kans om op de valreep van haar carrière met een olympische plak thuis te komen.

Toch verlangde zij naar huis. Het liefst was zij zelfs onmiddellijk vertrokken. Een toch zeer getalenteerde sportvrouw staat op het punt af te haken en wijt de totaliteit van haar teleurstellingen aan dat ene, nauwelijks grijpbare tekort: stress.

Is dat reëel? Natuurlijk kun je stellen dat alleen Vriesekoop in staat is dat te beoordelen. Zij voelt wat wij niet kunnen voelen. Maar als ik haar hoor en als ik lees over die beknelling welke haar verhindert tijdens grote wedstrijden ook maar in de buurt van haar mogelijkheden te spelen, dan komt toch de vraag op hoe zij dan ooit tot tweemaal toe Europees kampioene is geworden. Was er toen geen stress? In een finale was daar toch alle reden voor bij iemand die zo stressgevoelig is als zij. Kijkend naar tafeltennis op niveau vind ik het een vaardigheid die altijd dicht tegen hypernervositeit aanleunt, omdat je niet meer dan een kwart seconde de tijd hebt om je op de volgende slagenwisseling in te stellen. Kan het niet zijn dat Bettine Vriesekoop mede het slachtoffer is geworden van haar te fanatieke wil om te winnen? Fanatisme kan een boemerangeffect opleveren als het de persoon in kwestie dusdanig in de macht heeft, dat het de vrijheid van spelen remt of zelfs blokkeert. Hoewel zij een fraaie en lange loopbaan achter de rug heeft, waarop het genoeglijk terugkijken zou moeten zijn, valt te vrezen dat zij een oude(re) dag tegemoetgaat waarin wrevel over gemiste kansen de boventoon voert.

Dat zou spijtig zijn en een miskenning van haar prestaties. Stress is geen kwestie van pech. Het is een gevolg van gebrek aan zelfbeheersing op kritieke momenten. Wie zich sterk voelt tussen de oren zal niet aan stressgevoeligheid ten onder gaan. Dit is geen verwijt aan een voortreffelijke sportvrouw die het allerhoogste succes aan zich voorbij moest laten gaan. Het is een poging tot verklaring waarom zij minder bereikte dan zij zo graag had gewild.