EU staat Vlaams 'anker' VTM niet toe

BRUSSEL, 30 JULI. De Europese Commissie heeft België veertig dagen de tijd gegeven om de bepaling te vernietigen, dat ten minste 51 procent van het kapitaal van de Vlaamse commerciële televisiezender VTM is voorbehouden aan uitgevers van Nederlandstalige kranten en weekbladen.

De Europese Commissie stelt dat de bepaling een inbreuk is op artikel 52 van het verdrag van de Europese Unie, over de vrijheid van vestiging en de oprichting van ondernemingen voor onderdanen van een EU-lidstaat in een andere lidstaat. De commissie erkent het belang van het promoten van de eigen taal en cultuur, maar de Vlaamse maatregel vindt zij daarvoor niet gerechtvaardigd. Als België niet aan de eis van de commissie voldoet, kan deze naar het Europese Hof stappen.

De Nederlandse uitgever VNU heeft 44,6 procent van de aandelen van VTM. De rest is in handen van de Vlaamse Media Holding. Met de gewraakte bepaling wilde de Vlaamse overheid de commerciële zender, die in 1989 van start ging, in Vlaanderen 'verankeren' en tegelijkertijd inkomsten verschaffen aan kranten en weekbladen die met VTM hun reclame-inkomsten zagen dalen.

De Vlaamse overheid ging aanvankelijk nog verder, met de bepaling dat 51 procent van het kapitaal van VTM moest gaan naar Vlaamse kranten en weekbladen. Op instigatie van de Europese Commissie werd dit in 1995 veranderd in Nederlandstalige. Toen VTM begon, had VNU al 11 procent van de aandelen. Door de overname van de uitgeverijen TVV en Perexma en de aandelen van de VTM-aandelen van uitgeverij De Vlijt, groeide het VNU-aandeel tot ruim 44 procent. De Vlaamse Media Holding, waarin onder andere de uitgeverijen Roularta en De Persgroep, werd in 1993 opgericht om de expansie van VNU te pareren.

De eis van de Europese Unie is de tweede klap die wordt toegebracht aan de beschermende maatregelen van de Vlaamse overheid. VTM, een van de meest succesvolle commerciële televisiezenders in Europa, kreeg bij haar start ook een 18 jaar durende concessie mee, hetgeen resulteerde in een monopoliepositie op het gebied van commerciële televisie in Vlaanderen. Kort na de start van VTM schoot het aandeel van VTM in de Vlaamse kijkersmarkt omhoog voorbij de 40 procent. Maar sinds vorig jaar daalden de kijkcijfers omdat het Amerikaanse SBS onder de naam VT4 via het buitenland de Vlaamse markt bedient, zonder dat de Vlaamse regering er iets tegen kan doen.

Volgens J . Vanderwyngaerden, namens VNU in het bestuur van VTM, zullen de eisen van de EU niet op korte termijn tot veranderingen in het aandeelhoudersschap van de zender leiden: eerder aangekondigde reorganisaties zijn volgens hem de “topprioriteit” van de aandeelhouders. Verwachtingen voor de lange termijn noemt hij “koffiedikkijken”.