De Spiele in Amsterdam

“Even kijken”, zegt de in het hoofdkantoor te Papendal achtergebleven woordvoerder van het Nederlands Olympisch Comité. “We hebben hier een poster aan de muur hangen waarop alle affiches uit de geschiedenis van de Olympische Spelen staan gereproduceerd. Die hebben we gekocht van het organisatiecomité in Atlanta.

Ja, het is waar, van de Spelen in Amsterdam, van 1928, hebben ze een Duitstalig affiche afgebeeld. Olympische Spiele staat erop, wat raar. Er bestaat toch een Néderlands affiche van?''

Het officiële affiche van de Olympische Spelen in Amsterdam werd vervaardigd door de bekende ontwerper Jos. Rovers. Het toenmalige organisatiecomité was op hem geattendeerd door de drukkerij Joh. Enschedé & Zonen, dat alle drukwerk voor de Spelen verzorgde. Rovers tekende een gespierde atleet in volle vaart, met de karakteristieke toren van het nieuwe Olympisch Stadion op de achtergrond en de vlag met de vijf ringen - de eerste keer dat die vijf ringen op een Olympisch affiche werden afgebeeld. Bij sommigen wekte het ontwerp de lachlust op, schreef Paul Arnoldussen in zijn twee jaar geleden verschenen boekje Amsterdam 1928, het verhaal van de IXe Olympiade, “omdat de man - met zijn linkerarm en zijn linkerbeen naar voren - hardloopt als een telganger. Paarden kunnen dat, mensen niet.” Niettemin is Rovers' atleet het symbool van de Spelen van 1928 geworden.

Niet bekend

Intussen wenst het Internationaal Olympisch Comité voor publicaties en reprodukties te beschikken over de auteursrechten op alle OIympische affiches. Het is immers alleen maar lastig bij elke deal - enkele affiches staan nu zelfs afgebeeld op blikjes Coca-Cola - te moeten onderhandelen met diverse rechthebbenden. Rovers' erven hebben vooralsnog echter geweigerd hun rechten te verkopen.

En daarop heeft het IOC nu iets gevonden. Langzaam maar zeker is men doende de geschiedenis te vervalsen. In het Olympisch museum in Lausanne, in een intussen ook op de Nederlandse televisie uitgezonden promotiefilm voor Atlanta en op een nieuw verzamelaffiche wordt een ander ontwerp naar voren geschoven om de Spelen van 1928 te illustreren. Het toont een ontblote atleet met een vredestak in de hand en de Nederlandse driekleur om zijn lendenen. De maker heeft zijn stoere prent gesigneerd, maar de naam is niet goed te lezen. De tekst wel, die is Duits.

Maar waar komt dit valse affiche vandaan? Het antwoord is gevonden door de Amsterdamse verzamelaar Werner Löwenhardt: het is geen affiche, het is het omslag van een boek over het Amsterdamse tournooi dat in 1928 verscheen bij de uitgeverij Julius Wagner, volgens de titelpagina gevestigd te Zürich en Stuttgart. En zo rukken de Olympische Spiele op, ten koste van de authentieke Olympiade.