Goud voor acht beulen en een stuurman

GAINESVILLE, 29 JULI. Kotsend staat Niels van Steenis aan de oever van de roeibaan van Lake Lanier in Gainesville op het erevlot. Op slechts één kopje thee heeft hij zojuist met de Holland Acht de finale van het koningsnummer bij het roeien gewonnen: de acht met stuurman. Het is het eerste goud dat Nederland op de Olympische Spelen binnenhaalt.

Bij het ontbijt, ruim vijf uur voor de gouden race, probeerde Ronald Florijn de nerveuze Van Steenis ertoe te bewegen wat eten in zijn mond te stoppen. Maar in de vroege morgen kon hij van de zenuwen alleen maar kotsen. Florijn hield zijn hart vast. “Ik dacht, dat wordt niks. Ik was er bang voor dat het mis zou gaan.” Van Steenis, de magerste van de acht, liet zijn maten niet in de steek en met een gemiddelde van 39 slagen per minuut gleed de Nederlandse boot voor de ogen van 16.000 toeschouwers als eerste over de streep. Dat gebeurde in miezerig, bijna Hollands weer. Een beetje regen en een harde (tegen)wind.

Op de tribune met vips schieten de kurken van de champagneflessen. “Ik ben bekaf van het roeien”, verzucht vice-premier Dijkstal vanonder een oranje pet. Terwijl in de boot Nico Rienks stuurman Jeroen Duyster naar zich toe trekt, schudt prins Willem Alexander bondscoach René Mijnders krachtig de hand. “Goeie boot”, zegt de troonopvolger, die zich hier ontspannen op Nike Air voortbeweegt en een oranje pet van de roeisponsor draagt. “Ik weet het, want ik heb er zelf mee gevaren.”

Nederlandse roeiers, onder wie bronzen-medaillewinnaressen Irene Eijs en Eeke van Nes, springen in het water en zwemmen richting Holland Acht. De sponsor huilt van vreugde. “We hebben meteen negen gouden medailles”, zegt een bijdehand ventje in het publiek. Even later krijgt Henk Jan Zwolle als eerste het goud omgehangen. “The Netherlands, olympic champion and gold medallist.” Op die verlossende woorden uit de luidspreker hadden de Nederlanders op de Spelen negen lange dagen moeten wachten. Als de Nederlandse vlag is gehesen en Oranje het Wilhelmus heeft gezongen, wordt stuurman Duyster in het water gegooid.

Nico Rienks, die met Florijn goud won in de dubbeltwee op de Olympische Spelen in Seoul (1988), maakte zich tijdens de race heel even zorgen over de afloop van de 2.000 meter lange roeifinale op Lake Lanier in Gainesville. De Duitsers waren snel van start en lagen halverwege “drie poppetjes” voor op de Holland Acht, vertelt Rienks. “Ze blazen zichzelf op”, dacht Henk Jan Zwolle, maar nadat de Nederlandse boot in baan 3 voorbij Duitsland in baan 2 was gegleden, bleven de Duitsers goed bij. Dankzij een sterk eindschot, zoals Rienks het noemt, voer de Holland Acht in het koningsnummer naar goud, nog geen twee seconden voor wereldkampioen Duitsland.

“Het is een cliché, maar je hebt die Duitsers pas verslagen als je over de streep bent”, zegt Rienks. Het is een zin die bij elke wedstrijd voorafgaand aan de Spelen door de Nederlandse roeiers werd uitgesproken. “Het was verwacht”, voegt hij eraan toe. “Er lag een enorme druk op ons en het was de vraag of iedereen dat zou aankunnen.” Zonder een zweem van onzekerheid stevenden de acht beulen en de kleine stuurman van Oranje op de olympische titel af.

De Holland Acht startte op Lake Lanier als de grote favoriet. Dit jaar hadden de roeiers van bondscoach René Mijnders immers alles gewonnen wat er te winnen was, met de prestigieuze Rotsee-regatta in Luzern als kroon op het voorbereidende werk. “We hebben geoefend in het moeten winnen”, zegt Rienks, met het goud om de nek. “We wisten dat we de besten waren.” In de slotfase ging het gemiddelde aantal slagen per minuut niet meer omhoog. Om te voorkomen dat de Duitsers dichterbij zouden komen, werd er per haal meer kracht gezet. “Je kan op dat moment naar 42 slagen”, vertelt Rienks, “maar dan neem je risico. Als er één moe is, kan dat verkeerd uitpakken.” Volgens Mijnders begon zijn ploeg “een tikje onrustig”. “Maar na 500 meter dacht ik al: het gaat lukken.”

Het succes van de Holland Acht betekent tegelijkertijd het einde van deze gouden combinatie. Mijnders stopt als bondscoach. “Ik vind het nog steeds leuk, maar na twaalf jaar wil ik wat anders gaan doen. Hoewel de mooie dingen overheersen is het niet altijd even leuk. Bijvoorbeeld als je in de winter in je uppie langs de Bosbaan zit of met zeurende verenigingen te maken hebt.” Niels van Steenis, Koos Maasdijk, Diederik Simon en Michiel Bartman gaan waarschijnlijk door, maar ook Nico Rienks (34), Ronald Florijn (35), Niels van der Zwan (29) en Henk-Jan Zwolle (31) stappen uit de Holland Acht. Drie keer per dag trainen is een van de dingen die zij niet meer kunnen en niet meer willen opbrengen. Hun taak is volbracht. De boot, een half jaar oud en privébezit van de roeiers, zal worden verkocht. Vraagprijs: 40.000 gulden, tien mille onder de nieuwprijs.

“Ik heb nu twintig jaar geroeid, waarvan vijftien aan de top”, zegt Zwolle over zijn besluit te stoppen. “Wat kan ik in het roeien nou nog meer bereiken?” Hij maakt in de VS zijn derde Olympische Spelen mee, in Barcelona (1992) won de partner van vrouwen-achtroeister Tessa Appeldoorn met Nico Rienks brons in de heren dubbeltwee. Zwolle zet zijn carrière voort in de gelijknamige stad in Overijssel, als inspanningsfysioloog in het Sophia-ziekenhuis. Hij gaat topsporters begeleiden, maar ook scholieren. Henk Jan Zwolle heeft een nieuwe missie: “Nederland moet in een betere conditie komen en daar ga ik mijn steentje aan bijdragen.”

    • Ward op den Brouw