Amerikaanse senator Richard Lugar over recente aanslagen; 'Terrorisme is het meest urgente probleem voor onze nationale veiligheid'

WASHINGTON, 29 JULI. De Amerikaanse senator Richard Lugar roept het al vele maanden, maar pas de afgelopen weken vindt zijn waarschuwing weerklank. “We moeten erkennen dat terrorisme het meest urgente probleem is voor onze nationale veiligheid”, zegt hij in een telefonisch vraaggesprek met deze krant.

“De bomaanslag zaterdag in Atlanta, de aanslag vorige maand op de Amerikaanse legerplaats in Saoedi-Arabië en wellicht ook de ramp met de Boeing van TWA - als dat een aanslag blijkt te zijn - geven aan dat we onvoldoende onze verbeelding gebruiken wanneer we proberen ons te beschermen tegen terrorisme. Hoe verschillend die drie gruwelijke gevallen ook zijn, ze geven aan dat we ons flexibeler en inventiever moeten opstellen”.

Toen Lugar begin dit jaar tijdens de voorverkiezingen meedong naar de Republikeinse nominatie voor de presidentsverkiezingen, werd zijn boodschap dat de Verenigde Staten het gevaar van terrorisme veel serieuzer moeten nemen grotendeels genegeerd of afgedaan als bangmakerij. Een reclamespotje waarin hij voorspelde dat terroristen binnenkort zullen beschikken over chemische of zelfs nucleaire wapens, werd in de pers beschouwd als niet meer dan een wanhopige poging van de anders altijd zo weloverwogen buitenlandspecialist om met een stuntje de aandacht van pers en publiek op zijn campagne te vestigen.

Maar de afgelopen weken is er veel veranderd in de Amerikaanse houding tegenover terrorisme. Op aandringen van de Verenigde Staten besloten de G7 vorige maand, kort na de aanslag op de Amerikaanse militairen in de Saoedische plaats Dahran, om morgen in Parijs een internationale conferentie te houden over de strijd tegen terrorisme. “In dit land hebben we lang in een vreemd soort staat van ontkenning geleefd. De politiek, de media, maar ook het grote publiek vond het heel vervelend dat ik dit onderwerp met zoveel urgentie aan de orde stelde. Men ontkende niet dat het gevaar bestond, maar de kans dat we er werkelijk mee te maken zouden krijgen leek klein. De laatste tijd zijn de meeste Amerikanen zich echter gaan realiseren dat allerlei groepen of individuen zonder veel kosten of inspanningen dood en verderf kunnen zaaien en zo onze politieke vastberadenheid kunnen aantasten, zowel in het binnenland als in de internationale politiek.

“Minister van Defensie William Perry erkent sinds kort dat we rekening moeten houden met méér aanslagen op onze militairen in het buitenland. Hij vindt nu dat het Pentagon zich er op moet voorbereiden dat terroristen zich wel eens kunnen bedienen van massavernietigingswapens: biologische of chemische wapens of explosieven van proporties die we nog niet eerder in terroristische aanslagen hebben gezien. Ik denk dat die analyse klopt, en niet alleen voor het leger.”

Twee weken geleden nam de Senaat met algemene stemmen een wetsvoorstel aan waarin 235 miljoen dollar werd uitgetrokken voor nieuwe maatregelen tegen terrorisme. Het voorstel, waarvan Lugar en zijn Democratische collega Sam Nunn uit Georgia de initiatiefnemers waren, voorziet onder meer in de training van politie, brandweer en andere functionarissen voor situaties waarin terroristen massavernietigingswapens gebruiken. Ook krijgt de Amerikaanse douane betere opleiding en uitrusting om materiaal te onderscheppen waarmee dergelijke wapens kunnen worden gemaakt.

“Het is niet alleen een kwestie van geld. We hebben ook een nieuwe manier van denken nodig, een nieuw soort militaire planning, om ons hier tegen te weer te kunnen stellen en om ons voor te stellen wat de bedreiging is.” Als voorbeeld van de nieuwe gevaren verwijst Lugar naar het proces tegen de daders van de aanslag op het World Trade Center in New York, in 1993, waarbij zes doden vielen. In zijn vonnis schreef rechter Kevin Duffy dat hij ervan overtuigd is dat de daders geprobeerd hebben hun bom nog krachtiger te maken door er sodium cyanide aan toe te voegen. Als dat dodelijke goedje verdampt was, en niet verbrand, “zou iedereen in de noordelijke toren om het leven zijn gekomen”, aldus de rechter.

Lugar prijst de maatregelen die president Clinton vorige week afkondigde voor beveiliging van het luchtverkeer. “Vooral als scherpere veiligheidsmaatregelen in samenwerking met andere landen worden getroffen kunnen ze effectief zijn. Ons hele systeem van internationale handel komt in gevaar als we niet snel optreden.”

Uit een wetsvoorstel van president Clinton dat vooral het terrorisme van eigen bodem moet bestrijden, zijn door het Congres een aantal nieuwe bevoegdheden voor de politie geschrapt. Maar Lugar vermoedt dat door de aanslagen van de afgelopen weken de steun in het Congres voor uitbreiding van het instrumentarium van de federale politie gegroeid zal zijn. “Veel mensen waren erg bang dat hun burgelijke vrijheden en hun privacy te veel aangetast zouden worden als de FBI bijvoorbeeld gemakkelijker kan besluiten tot afluisteren. Maar die afweging zal nu opnieuw gemaakt worden”.

    • Juurd Eijsvoogel