Tegen Iljoemzjinov

De persconferentie die de KNSB afgelopen zondag in de buurt van Schiphol organiseerde trok maar weinig bezoekers en er werd ook niet veel sensationeels gezegd, maar onbelangrijk was hij niet. Er was een team gevormd dat bij de volgende verkiezingen de strijd aan wil gaan met FIDE-president Iljoemzjinov.

Hij had het te bont gemaakt toen hij het wereldkampioenschap in Bagdad onder probeerde te brengen. Het was maar een van zijn vele eigenzinnige streken, maar wel een streek met een hoge symboolwaarde. Opeens kregen schaakbestuurders in vele landen van hun niet schakende buurman te horen dat er iets mis was in de schaakwereld.

De nieuwe kandidaat voor het presidentschap is de Braziliaanse grootmeester Jaime Sunye Neto, 39 jaar oud. Hij schaakt niet veel meer en heeft zich de afgelopen jaren in eigen land en in de FIDE met organisatorische zaken bezig gehouden. Hij geldt als een vriendelijk en fatsoenlijk mens. De Nederlander Günther Loewenthal is kandidaat voor de functie van penningmeester. Belangrijke post in een bond waar de financiën in het verleden op zeer frivole manier beheerd zijn. Verder is er in het team een IJslander, een Tunesiër en een Nigeriaan en er zijn drie plaatsen voor de grootste schaakbonden: Rusland, Duitsland en de Verenigde Staten. Het was wel goed dat er op de persconferentie niet veel spectaculairs werd gemeld. Politiek spektakel heeft de schaakwereld de afgelopen jaren genoeg gehad.

Behoorlijk bestuur, waardoor niet plotseling een wereldkampioenschapscyclus halverwege kan worden beëindigd. Een strenger financieel beleid, waardoor niet tonnen aan bondsgelden door bestuurders tot hun eigen pensioenvoorzieningen kunnen worden omgetoverd. Het zijn simpele verkiezingspunten, maar in de wereldschaakbond klinken ze bijna als een sprookje.

Het zou mooi zijn om het nieuwe team de Partij van de Deugd te noemen, maar er zit een vlekje op de deugd: de Russische afgevaardigde Makarov. Nog afgezien van de beschuldigingen dat hij internationaal meester zou zijn geworden in toernooien die nooit echt gespeeld zijn en dat hij een Russische journalist die daar tijdens de olympiade in Moskou 1994 naar vroeg een bloedneus zou hebben geslagen, de positie van Makarov is dubbelzinnig. Vorig jaar keerde hij zich heftig tegen het presidentschap van Iljoemzjinov. De olympiade die Iljoemzjinov in 1998 in Elista wil houden, probeerde hij een paar maanden geleden nog te torpederen. Ondertussen zijn Makarov en Iljoemzjinov weer de beste vrienden geworden, ze hebben aangekondigd dat ze samen de match tussen Kasparov en Karpov gaan organiseren, maar voor alle zekerheid heeft Makarov ook de plaats aanvaard in het team dat Iljoemzjinov ten val wil brengen. Een dubieuze bondgenoot, maar men vond dat er zonder de Russen geen kans op succes was. Makarov was van Schiphol naar Moskou vertrokken net twee uur voordat de persconferentie begon, dus we konden hem niet naar zijn diepste zieleroerselen vragen.

Wel was de Fransman Kouatly aanwezig, lid van het huidige FIDE-bestuur. Als eenvoudig toeschouwer, zei hij. Over zijn eigen ambities wilde hij niets zeggen, maar een dag later werd bevestigd dat hij zelf ook een team heeft geformeerd voor de komende verkiezingen. Hij is kandidaat voor het presidentschap en zijn belangrijkste teamgenoot (kandidaat plaatsvervangend president) is niemand minder dan Anatoli Karpov. Kouatly en Karpov zijn de mensen die vorig jaar Iljoemzjinov hebben binnengehaald. Ook nu vechten zij waarschijnlijk niet voor eigen zaak, maar eerder als hulptroepen van Iljoemzjinov. Die heeft zichzelf niet kandidaat gesteld - hij houdt niet van verkiezingen waar tegenkandidaten zijn - maar is wel beschikbaar om opnieuw president te worden. Het is tegen de regels, maar dat is in het nabije verleden van de FIDE nooit een bezwaar geweest. De bedoeling is waarschijnlijk dat de ploeg van Kouatly en Karpov de stemmen weghaalt bij het team van Sunye Neto. Harde strijd, onduidelijke uitslag, en dan kan Iljoemzjinov als verzoener uit de hemel dalen en, bij acclamatie gekozen, opnieuw zijn hoge taak aanvaarden.

Het is niet te hopen dat het zo gaat. De KNSB heeft goed werk gedaan door zich in te spannen om het team dat zich bij Schiphol presenteerde bijeen te brengen. Nu nog winnen. Het worden spannende verkiezingen in september in de Armeense hoofdstad Jerevan.

Er is nog net wat ruimte voor het echte schaken. Het belangrijkste toernooi dat aan de gang is, wordt in in het Russische Novgorod gespeeld. Zes spelers, Kramnik, Ivantsjoek, Topalov, Gelfand, Short en Judit Polgar, spelen dubbelrondig. Je zou kunnen spreken over het Stimoroltoernooi, want de kauwgumfabrikant is naast de stad Novgorod de belangrijkste sponsor. Het ging er aanvankelijk kalmpjes toe. Na vier ronden had Polgar twee keer verloren, van Kramnik en Topalov, en verder was er slechts één beslissing gevallen. Kroonprins Vladmir Kramnik verloor van de man die vijf jaar geleden die positie had, Vasili Ivantsjoek.

Wit Ivantsjoek-zwart Kramnik

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Pg1-f3 e7-e6 5. Lc1-g5 h7-h6 Veel bescheidener dan zijn normale keus 5...dxc4 6. Lg5xf6 Dd8xf6 7. e2-e3 Pb8-d7 8. Lf1-d3 d5xc4 9. Ld3xc4 g7-g6 10. 0-0 Lf8-g7 11. Ta1-c1 0-0 12. Tf1-e1 Df6-e7 13. e3-e4 Tf8-d8 14. e4-e5 b7-b6 15. Dd1-e2 Ta8-b8 Lijkt tempoverlies, maar hij wil zijn loper naar a8 terugtrekken als wit Lb7 met La6 beantwoordt. 16. Lc4-d3 Lc8-b7 17. Ld3-e4 Pd7-f8 18. g2-g3 Tb8-c8 19. a2-a3 Tc8-c7 20. Te1-d1 c6-c5 Beter laat dan nooit, maar de omstandigheden zijn niet gunstig voor deze thematische opstoot. De openingsbehandeling van Ivantsjoek is altijd zeer leerzaam. Hij staat duidelijk beter. 21. Le4xb7 Tb8xb7 22. Pc3-e4 Tb7-c7 Na 22...cxd4 23. Pxd4 is de dreiging 24. Pc6 lastig voor zwart. 23...Lxe5 24. Pc6 Txd1+ 25. Dxd1 Dc7 26. Pd8 zou zwart de kwaliteit kosten. 23. d4xc5 Td8xd1+ 24. Tc1xd1 b6xc5 25. h2-h4 Pf8-d7 26. Pe4-d6 Pd7-b6 27. Pf3-d2 Tc7-d7 28. f2-f4

28...Td7xd6 Nu toch een kwaliteitsoffer, maar pas nadat wit zijn stelling met f4 verzwakt heeft. Zwart moet wel, anders zou hij ingesnoerd worden. 29. e5xd6 De7xd6 30. Pd2-e4 Dd6-c6 31. Td1-d8+ Kg8-h7 32. h4-h5 Dc6-c7 Dit is kansloos. Ook 32...gxh5 was geen pretje, en wit heeft vele manieren om in het voordeel te blijven, maar een poging om de partij direct te beslissen met 33. Pd6 Dc7 34. Dd3+ f5 35. Pxf5 wordt beantwoord met 35...c4. 33. h5xg6+ f7xg6 Vreselijke verzwakking, maar na 33...Kxg6 wordt hij mat gezet met 34. Dg4+ Kh7 35. Pf6+ 34. Td8-d6 Lg7-d4+ 35. Kg1-h2 Pb6-d5 36. Td6xe6 Dc7-b7 37. De2-g4 Pd5-e7 38. Pe4-d6 Db7-d7 39. Dg4-e2 Pe7-g8 40. De2-e4 Zwart gaf op.