De nanny-cam

Met behulp van een kleine camera, verborgen in het oog van een teddybeer of tussen de planten, houdt een groeiend aantal Amerikaanse ouders de oppas in de gaten aan wie ze hun kind hebben toevertrouwd. Je weet maar nooit wat ze uitspookt, is de gedachte.

Alle ouders die hun kind voor het eerst achterlaten in handen van een vreemde zullen iets moeten overwinnen. Ze vertrouwen op referenties, op hun mensenkennis, op de goedheid van de mens in het algemeen of, het voornaamste, op de eerste indruk die ze van hun nieuwe oppas hebben. Maar het blijft een kwestie van vertrouwen, en dus heerst er onzekerheid.

Ondernemingen als In-Home Nanny Surveillance en Baby Watch zijn daar de afgelopen jaren handig op ingesprongen. Geholpen door griezelfilms over het thema van de verdorven oppas (The Hand that Rocks the Cradle) en reportages over waar gebeurde misstanden, hebben ze het elektronisch bespieden van het kindermeisje tot een voorzorgsmaatregel gemaakt die sommige ouders hun kinderen niet meer willen onthouden.

De speciale videocamera's zijn de afgelopen jaren snel kleiner en goedkoper geworden. Voor 250 dollar kan men al een 'nanny-cam' aanschaffen, zoals de kleinere camera's worden genoemd. Via een dun draadje of een zendertje worden de beelden doorgezonden naar een opname-apparaat dat op een andere plaats in huis verstopt staat. Op geavanceerde recorders kan men in tien minuten versneld de hele dag van kind en oppas terugzien.

De verkoop loopt vooral goed sinds een hartverscheurende televisie-uitzending het afgelopen najaar - vergelijkbaar met de zaak die in mei in Nederland speelde, toen ouders uit Emmen op basis van video-opnamen een oppas aanklaagden voor mishandeling van hun baby. In het Amerikaanse programma werd getoond hoe ouders dankzij hun spionage-camera ontdekten dat de oppas hun baby niet alleen een uur lang vastbond in de kinderstoel - om rustig te kunnen eten, televisie kijken en telefoneren -, maar het wurm ook met de draadloze telefoon op het hoofd sloeg toen het niet stil genoeg was. Een andere oppas, aan wie de zorg voor drie kinderen was toevertrouwd, bleek op haar werkadres stiekem ook een bureautje voor het invullen van belastingaangiften te drijven.

Toch blijken de meeste ouders hun oppas slechts op kleine vergrijpen te betrappen, zoals ongeoorloofd telefoneren en televisie kijken en dat vervolgens ontkennen. In het weekblad Time vertelt een woordvoerder van de firma Babywatch dat niettemin zeventig procent van zijn klanten genoeg schrikt van de videobeelden om de nanny te ontslaan.

Verkopers en installateurs van de nanny-cam adviseren doorgaans de oppas niet op de hoogte te stellen, omdat het de controle minder effectief zou maken. Over de inbreuk op de privacy van de oppas blijken niet alle ouders wakker te liggen. “Als er maar een kans van één op de tienduizend is dat ze mijn kind iets aandoet, dan moet je eens zien hoe snel ik haar recht vertrap”, zegt een moeder in het New-Yorkse blad Big Apple Parents' Paper. Maar oppascentrales, de American Civil Liberties Union (ACLU) en menige oppas zelf zijn niet gelukkig met de nieuwe trend. Ouders behandelen hun kindermeisje, zeggen zij, op een manier die ze zelf nooit van hun werkgever zouden dulden.

Of de praktijk wettelijk eigenlijk wel is toegestaan is niet helemaal duidelijk. Afluisteren per telefoon zonder toestemming van de betrokkenen is in Amerika in de meeste gevallen verboden, net als het installeren van verborgen microfoontjes in een kamer.

Maar juridische experts menen dat het maken van video-opnames in je eigen huis wel mag, zolang het geluid maar niet wordt opgenomen. Maar hoever kan men daarin dan gaan? Waar plaatst men de camera? In de babykamer, in de zit- of speelkamer? In de badkamer of de wc, waar, zoals het New-Yorkse ouderkrantje bezorgd opmerkt, 'het kind op zijn kwetsbaarst is - naakt en omringd door tegeltjes'? Of zelfs in de slaapkamer van de nanny?

Bemiddelingsbureaus voor kindermeisjes stellen zich meestal op het standpunt: als ouders hun oppas zo weinig vertrouwen dat ze hun toevlucht tot dit soort middelen zoeken, dan zouden ze moeten beseffen dat ze de verkeerde persoon hebben gehuurd. Een oppas met 33 jaar ervaring zegt in The Washington Post resoluut: “Als ik er achter kom dat ze mij zoiets aandoen, zeg ik mijn baan op.”

    • Juurd Eijsvoogel