Acht gevangenen dood; Turkije dreigt met actie leger

ANKARA, 27 JULI. De Turkse minister van Justitie, Sevket Kazan, heeft gisteren gezegd dat het leger zal ingrijpen als de hongerstakers in de gevangenissen hun ruim twee maanden oude actie niet beëindigen. Gisteravond is een achtste slachtoffer gevallen.

Kazan, lid van de religieus-fundamentalistische Welvaartspartij, voorspelde op een grimmige persconferentie in Ankara dat het “tot bloedvergieten komt” als de hongerstakers niet stoppen met hun actie. “Dit is onze laatste oproep”, aldus de bewindsman. “Anders worden we gedwongen in te grijpen.”

Volgens Kazan staan de hongerstakers onder sterke druk van leiders van “illegale extreem-linkse groeperingen in de Turkse gevangenissen” om hun actie niet op te geven. De acht slachtoffers die tot nu toe zijn gevallen zouden, aldus Kazan, informanten zijn geweest van de Turkse autoriteiten. Hij schilderde hun dood af als een “afreking door de linkse gewapende organisaties”.

Het achtste slachtoffer is de 22 jaar oude Ayse Idil Ekmen. Ze was lid van het extreem-linkse Revolutionaire Bevrijdings Front (DHKP-C) en overleed op de 65ste dag van haar hongerstaking voor betere levensomstandigheden in de Turkse huizen van bewaring, in de gevangenis van Canakkale, in het noordwesten van Turkije. Ekmen is het eerste vrouwelijke slachtofffer onder de 275 van de ruim 2000 hongerstakers die niet alleen vast voedsel, maar ook gesuikerd water en zout weigeren. Zeker zestig andere politieke gevangenen verkeren in een kritieke fase.

De internationaal bekende Turkse zanger Zulfu Livaneli slaagde er gisteravond in een gesprek met de minister van Justitie niet in de autoriteiten tot compromissen te bewegen om zo de hongerstaking in gevangenissen verspreid over Turkije te beëindigen en te voorkomen dat er nog meer slachtoffers vallen. Kazan weigerde in te gaan op de eis om 70 politieke gevangenen in de zwaarbewaakte strafinrichting in Eskisehir, in het noordwesten van het land, over te plaatsen naar andere huizen van bewaring. De sluiting van deze strafinrichting is een van de eisen van de hongerstakers.

Eerder op de dag maakte Kazan de dood bekend van Tahsin Yilmaz, van de Turkse Revolutionaire Communistische Unie, in de Bayrampasa-gevangenis in Istanbul. Het is een van drie huizen van bewaring in Turkije waarover de autoriteiten de controle volstrekt zijn kwijtgeraakt.

De hongerstaking in de gevangenissen en de dood van acht politieke activisten zijn een nieuwe vlek op het toch al niet al te zuivere blazoen van Turkije op het gebied van de mensenrechten. Europees commissaris Hans van den Broek drong er gisteren in een brief aan de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Tansu Çiller, op aan er alles aan te doen om verdere dodelijke slachtoffers te voorkomen.

Groeiende druk EU

De indruk is dat Van den Broek daarmee refereert aan de belofte van Ankara eind vorig jaar om de mensenrechtensituatie te verbeteren in ruil voor de op 1 januari tot standgekomen douane-unie tussen Turkije en de Europese Unie. Ook de Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, pleitte gisteren voor een snelle beëindiging van de hongerstaking in de Turkse huizen van bewaring. Zijn schrijven volgde op vier nachten van bomaanslagen in Duitsland op Turkse eigendommen, die naar wordt aangenomen het werk zijn van militante supporters van de hongerstakers. Ook Duitsland en Italië hebben in de afgelopen dagen hun ongenoegen laten blijken over de situatie in de Turkse gevangenisen. Naar verwachting zullen de ambassadeurs van de troïka - de vorige, de huidige, en de komende voorzitter van de Eurpese ministerraad - maandag eveneens aan de bel trekken in Ankara. De Turkse minister van justitie verklaarde gisteren evenwel niet gevoelig te zijn voor de toenemende internationale druk.

    • Froukje Santing