Niet Manhattan, maar Venetië; Kinderen ontwerpen eilanden

Tentoonstelling: 'n droom van een eiland. Techniek Museum Delft. Ezelveldslaan 61. T/m 17 aug. Di t/m za 10-17u, zo 12-17u.

Een nieuwe stad ontwerpen is niet moeilijk. Kijk maar naar Amerika, een land waar nauwelijks oude steden bestaan en bijna alles nieuw is. Veel steden zijn daar zo gebouwd: van boven naar beneden lopen lange straten evenwijdig aan elkaar en van rechts naar links lopen ook allemaal straten precies naast elkaar. Zo ontstaan er tientallen of honderden of duizenden rechthoekige stukjes land die kunnen worden bebouwd.

Manhattan is bijvoorbeeld zo gemaakt. De kaart van dit langwerpige eiland in New York ziet eruit als het ruitjespapier van een rekenschrift. De vakjes zijn met van alles gevuld: met woningen, winkels, kantoren, bibliotheken, met theaters, stations, hotels en natuurlijk met wolkenkrabbers.

Manhattan is een modern eiland. De meeste gebouwen zijn niet ouder dan een eeuw. Het is ook een heel handig eiland, veel handiger dan oude steden zoals Delft met al die kromme steegjes en straatjes. Verdwalen kun je er niet, doordat de meeste straten geen namen maar nummers hebben. Dat is gemakkelijk: als je weet dat je nu in de achtste straat bent en je moet in de 96ste zijn, dan weet je meteen dat je beter niet kunt gaan lopen. Want de straten zijn op een meter of tachtig, negentig van elkaar gebouwd, dus dat is gauw een kilometer of zeven.

Maar hoe handig en modern Manhattan ook is, op de tentoonstelling van droomeilanden in het Techniek Museum in Delft lijkt niet één ontwerp op het New-Yorkse eiland. De acht eilanden zijn voor een wedstrijd verzonnen door leerlingen uit groep 7/8 van acht Delftse basisscholen. Ze kregen de opdracht om een eiland te ontwerpen in het meer De Delftse Hout. Drie hectaren groot, dat is ongeveer 175 bij 175 meter, mocht het eiland worden en er zouden 80 mensen komen wonen. Verder moest er ook een haven komen, en wat winkels, een crèche, een café, een zwembad en meer van die dingen die je in alle steden vindt.

Niet één school heeft gewoon een vierkant in het meer gelegd met allemaal genummerde rechte wegen. Bijna alle eilanden zijn juist heel grillig gevormd, met kleine en grote uitstulpingen. Een ervan, gemaakt door basisschool 'De Omnibus', heeft zelfs de vorm van een reusachtige vis gekregen. Alleen de leerlingen van Basisschool Prins Maurits hebben een min of meer regelmatig eiland ontworpen. Het is een soort rond Manhattan. Precies midden op het eiland hebben ze een toren neergezet en van daaruit lopen rechte wegen naar buiten die aan het einde weer door een cirkelvormige rondweg met elkaar worden verbonden. Een heel logisch en modern ontwerp, maar de jury, onder leiding van de bekende architect Cees Dam, vond het niet zo geslaagd. De acht juryleden vonden 'de indeling van het eiland nogal saai', staat in het juryrapport.

Ook de meeste leerlingen van de Delftse basisscholen houden niet van recht. Niet alleen zijn de zeven andere eilanden grillig gevormd, ook de straten en weggetjes kronkelen meestal. En de gebouwen zijn los over het eiland verstrooid, alsof ze uit een reusachtige peperbus zijn gekomen. Ook van moderne dingen als auto's moeten de leerlingen niets hebben: die zijn in bijna alle gevallen verboden op de eilanden. 'Geen gemotoriseerd verkeer, zodat de mensen minder de nadelen van de moderne tijd voelen', schrijft een leerling zonder naam van Basisschool De Eglantier over De Droom van Delft.

Het ontwerp dat de eerste plaats kreeg, lijkt op Venetië, de oude Italiaanse stad waar ook geen auto's mogen komen. Net als Venetië wordt Aquanetië, zoals de leerlingen van de Freinetschool hun plan hebben genoemd, doorsneden door kronkelende grachten. Niet Manhattan, maar Venetië, niet nieuw, maar oud - zo zijn de droomeilanden van de Delftse schoolkinderen. 'Het gaat op dit eiland nog allemaal ouderwets', schrijft Arie van Dam van de basisschool Prins Maurits over het ontwerp van zijn school. Zouden kinderen van nu soms niet van de moderne tijd houden?

    • Bernard Hulsman