Meer dan een vader

Patrick Grainville: Le lien. Ed. du Seuil, 376 blz. ƒ 51,25

In zijn zeventiende roman Le lien heeft Patrick Grainville (1947) zijn best gedaan om een zo breed mogelijk publiek te behagen. De lezer wordt 376 pagina's lang getrakteerd op alles wat ook in de doorsnee B-film aan de kijker voorbijtrekt: moord en doodslag, seks en geweld, gelardeerd met exotische mystiek. Het boek bevat elementen van een thriller, maar is toch niet spannend. Er zijn erotische fragmenten te vinden, maar niet genoeg om het boek in deze categorie te plaatsen. En hoewel er voortdurend personages verliefd zijn, is er ook geen sprake van een zinderende liefdesroman.

Bij al deze onbevredigende onduidelijkheid is het de titel die opheldering moet brengen. In Grainvilles boeken hangt de wereld als los zand aan elkaar. Wat verbindt de mensen nog? Le lien (de band) verwijst naar de relatie tussen het Chinese tienermeisje Maha en M., de man die met zijn auto haar moeder dodelijk verwondde en vervolgens doorreed. M. (comme la Merde, comme la Mort) raakt gefascineerd door het knappe, schijnbaar onaantastbare, frigide meisje en besluit hun beider lot met elkaar te verbinden. Gedreven door zijn obsessie 'meer dan een vader' voor haar te zijn, ontwikkelt het meisje zich in korte tijd tot een muzikale ster die, met een spectaculaire show, overal ter wereld volle zalen trekt.

Met kennis van zaken beschrijft Grainville hoe genadeloos de commerciële mediamachine met een beginnende zangeres omgaat. Haar verleden wordt gemanipuleerd om zoveel mogelijk sensatie te veroorzaken. Haar geldschieters kneden haar imago naar wat het beste in de markt ligt en door dubieuze publicitaire acties van een perverse dubbelgangster stijgt de verkoop van haar cd's naar ongekende hoogten. De ster zelf voelt zich als een wesp gevangen onder een omgekeerd glas, maar laat desondanks gewillig met zich sollen.

Dat willoze is eigenlijk het probleem van alle personages. Ze krijgen geen eigen gezicht, geen eigen karakter en gaan ten onder in de eindeloze stroom van gebeurtenissen waarop ze geen greep lijken te hebben. Hun dialogen zijn vlak en vaak onbenullig (J'adore les stay-up.. C'est cut up!). De beschrijvingen kabbelen doelloos voort. Wanneer Maha, tijdens een persconferentie, aan haar leven een motto geeft dat ontleend is aan Rimbaud, 'L'élégance, la science, la violence', wekt dat eerder de lachlust op van de lezer dan dat het diepgang geeft aan haar personage.

Grainville tuigt zijn intrige op met een veelheid aan details. De lezer wordt vergast op bladzijden over mandrils, lesbische liefde, de voors en tegens van psychoanalyse, racisme ('Les skins ont attaqués les blacks'), de oorlog in Bosnië, oosterse mystiek en de houding die men dient aan te nemen tegenover bodyguards. Op de laatste bladzijde trekt de hoofdpersoon zich terug in een oase van rust, een klooster aan de rand van een meer in Sri Lanka, op zoek naar wezenlijker banden in het leven. Je moet het hele boek hebben gelezen om de apotheose van die laatste pagina op waarde te kunnen schatten.

    • Margot Dijkgraaf