Aliki Vouyoukláki 1933-1996; De totale engel

Griekenland stond deze week geheel in het teken van de dood en begrafenis van de filmster en zangeres Aliki Vouyoukláki. Zij was Griekenlands 'nationale ster'. Ze overleed afgelopen dinsdag op 63-jarige leeftijd aan leverkanker.

Bij deze gelegenheid is Vouyoukláki's leeftijd bekend geworden, die ze altijd geheim had gehouden. Eerlijk gezegd vermoedden velen dat ze nog ouder was. Maar ze speelde haar levenlang het jonge meisje, of op zijn minst de jonge vrouw - eerst in 39 Griekse films die, dankzij de televisie, zowat alle Grieken al enkele keren hebben gezien, en daarna in theaterstukken of musicals uit het buitenland, van Cabaret via My Fair Lady en Evita tot The Sound of Music waarmee zij in april nog optrad.

Vouyoukláki had zich met alle middelen toegelegd op de eeuwige jeugd; des te meer indruk maakt het feit dat de ziekte - die in het verleden al drie andere actrices onder wie Melina Merkouri heeft weggerukt - meedogeloos bezit van haar nam. Dagenlang begonnen de nieuwsberichten op alle zenders met haar verscheiden, en ze gingen er minstens een kwartier mee door. Overal klonken door de open ramen de beeldschone liedjes uit oude films, merendeels door Manos Chatzidakis voor haar prille kindstemmetje geschreven: onder meer Wijde zee, Op dit bootje ben ik alleen, De wolk bracht regen, Ik heb een geheim en Het katje.

Aanvankelijk leek het erop dat ze het 'zware' toneel op zou gaan, nadat ze op de nationale toneelschool was afgestudeerd, maar haar grote filmsuccessen sinds 1959 beschikten anders. Begonnen als een soort Griekse Brigitte Bardot, nam zij later 'onschuldiger' en minder seksueel geladen rollen aan; ze werd het kleine, kwetsbare meisje dat met haar lach iedereen aan het lachen maakt en met haar snikken iedereen deed huilen.

Niet bekend

De Grieken tilden er niet zwaar aan - ze werd in toenemende mate geadoreerd, vooral toen haar oude films steeds vaker op de televisie werden vertoond. Toneeltechnisch beschikte zij niet over veel attributen, maar haar maniertjes buitte zij meesterlijk uit, vooral terwille van komische effecten. Pogingen, dramatische rollen te spelen mislukten meestal. Het dieptepunt was haar optreden als Antigone in Sophocles' drama, zes jaar geleden in het klassieke theater van Epidavros. Daar had zij eerder met succes Lysístrata van Aristofanes.

Collega's die haar goed hebben gekend getuigen dat zij het tegendeel was van de rollen die ze speelde: een ijzeren vrouw, een keiharde bedrijfsleidster - van haar eigen theater - en een workaholic. Zij deed alles om haar jeugd en haar figuur te bewaren (“zelfs met Kerstmis at zij niet meer dan een appel”). In de meeste, eindeloze necrologieën die nu verschijnen blijft zij echter overeind als totale engel. Haar dood was voor de Grieken de verstoring van een illusie.

    • Frans van Hasselt