Burundi

HET IS GEPROBEERD, een Hutu-president in het door het Tutsi-leger gedomineerde Burundi. Nu Ntibantunganya uit zijn residentie is gevlucht en een goed heenkomen heeft gezocht in de Amerikaanse ambassade, vraagt de wereld zich af: wat nu? Een herhaling dreigt van de genocide in Rwanda met ditmaal de Hutu's, voor een deel vluchtelingen uit Rwanda, in de rol van slachtoffers.

De Amerikanen hebben de Burundische strijdkrachten krachtig gemaand geen staatsgreep te plegen. De Veiligheidsraad buigt zich over de vraag of een vredesleger moet worden ingezet.

De lessen van Rwanda stemmen niet hoopvol. De Verenigde Naties zijn nu begonnen al hun personeel uit Burundi terug te trekken. Dat was destijds in Rwanda het sein voor de ineenstorting van het bestuur. Eveneens in Rwanda hebben landen als Frankrijk en de Verenigde Staten tevergeefs getracht enige invloed op het verloop van de gebeurtenissen te verkrijgen. Het Tutsi-bewind dat daar ten slotte aan de macht kwam, heeft zich niet laten imponeren door de druk die er van buitenaf op werd uitgeoefend. En dat regime steunde nog maar op een rebellenleger. In Burundi hebben de Tutsi's hun historische voorrang nooit uit handen gegeven.

DE EXPERIMENTEN met een pluriform bestuur zijn in deze centraal-Afrikaanse gebieden op een nachtmerrie uitgelopen. De Belgische kolonisatie heeft, ondanks het mandaat van eerst de Volkenbond en later de Verenigde Naties, de bodem niet geschikt weten te maken voor tolerantie en pluriformiteit, laat staan voor democratie. Integendeel, er is ruim gebruik gemaakt van sociale tegenstellingen om de eigen Europese macht zeker te stellen. Daarvan worden thans de wrange vruchten geplukt.

Een uitweg lijkt niet langer voorhanden. De traditionele verhoudingen zijn door de Westerse kolonisatie onherstelbaar verstoord. Onder aanvoering van de Verenigde Staten zet de internationale gemeenschap haar pogingen voort Burundi de moderne, pluriforme tijd binnen te leiden, desnoods met behulp van een contingent blauwhelmen. Maar de precedenten laten nauwelijks enig optimisme toe: Somalië, Liberia en het buurland Rwanda. En, zo men wil, het Europese Bosnië.