Weigering Bonn tanks te verkopen stuit op kritiek

DEN HAAG, 24 JULI. Nederland vindt het “een beetje hypocriet” van Bonn om de levering van verouderde Nederlandse tanks aan Botswana in de weg te staan maar wel aan te dringen op een grotere rol van landen in zuidelijk Afrika in regionale vredesmissies. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is ook Duitsland actief in het verkopen van wapens aan zuidelijk Afrika.

De Duitse minister Kinkel heeft in Gabarone aangekondigd dat Duitsland zich verzet tegen de levering door Nederland van in Duitsland gemaakte Leopard 1 tanks. Het betreft een overeenkomst over de verkoop van vijftig oude tanks, waarvoor de bemanningen uit Botswana al in Nederland zijn opgeleid. Bij de levering gaat het om een bedrag van 13 miljoen gulden.

Nederland heeft Duitsland niet om toestemming gevraagd voor de levering, terwijl bij de koop in 1968 in een aparte briefwisseling van minister Den Toom (Defensie) een clausule is opgenomen dat indien de tanks aan een niet NAVO-land zouden worden verkocht, Duitsland daarvoor toestemming moet worden gevraagd. Volgens Kinkel moest Bonn de plannen van Den Haag uit de krant lezen. Buitenlandse Zaken heeft pas op een veel later tijdstip van Defensie een kopie van de brief gekregen. Daarom was Bonn niet ingelicht.

Kinkel verzet zich tegen de verkoop omdat hij zuidelijk Afrika als een spanningsgebied ziet. Tussen Botswana en Namibië bestaat een grensgeschil, de Caprivi-strook, dat in mei aan het Internationale Hof in Den Haag is voorgelegd.

Aanvankelijk had ook minister Pronk (Ontwikkelingssamenwerking) bezwaren tegen de verkoop maar hij stelde zich tenslotte achter het kabinetsbesluit eind vorig jaar. Bij Buitenlandse Zaken wordt hoog opgegeven over de democratische gezindheid in Botswana. Lof is er ook voor het optreden van het leger van Bostwana bij VN-vredesmissies in Mozambique en Somalië. Op de vraag of Nederland een schadeclaim krijgt van Botswana als de levering alsnog niet doorgaat, wilde Defensie vanochtend niet ingaan. Voorlopig hebben zowel het minsiterie van Defensie als het ministerie van Buitenlandse Zaken 'vertrouwen' dat de verkoop alsnog doorgaat.

Onze correspondent uit Nairobi voegt hier aan toe: Botswana vreest mogelijke instabiliteit in buurland Zuid-Afrika en wil zich daartegen bewapenen. Ian Khama, bevelhebber van de kleine Botswana Defensiemacht (BDP) en zoon van 's lands eerste president Seretse Khama, zei eerder dit jaar: “Er bestaat een potentieel conflict in de zuidelijk Afrikaanse regio. Zuid-Afrika heeft zijn langste grens met Botswana. De problemen in KwaZulu-Natal kunnen zich verspreiden.”

Volgens Khama komt de ANC-regering in Zuid-Afrika haar beloftes aan de zwarte meerderheid over sociale vooruitgang niet na en kan dit tot gewelddadige spanningen leiden die zich kunnen verspreiden over de grenzen. Verder vreest Botswana de gewelddadige criminaliteit in zijn buurland. Ook hebben de regeringssoldaten wapens nodig voor vredesoperaties.

Botswana is een van de meest stabiele en democratische landen van Afrika. In kritische rapporten van mensenrechtenorganisaties komt het land nauwelijk voor. Sinds de onafhankelijkheid in 1966 kent het een méérpartijen-stelsel.

De regeringspartij sinds 1966, de Botswana Democratische partij, behaalde bij de verkiezingen in 1994 54 procent van de stemmen. Het land van president Ketumile Masire heeft een uitzonderlijk hoge economische groei van meer dan vijf procent op jaarbasis. De export van diamanten - 80 procent van de totale uitvoer - vormt de basis van de economie.